W. Wagner weigert terug te treden

De al jaren durende strijd om de Wagner Festspiele in Bayreuth is in een patstelling terechtgekomen. Eva Wagner (55) is benoemd tot opvolgster van haar vader Wolfgang Wagner (81). Maar Wagners kleinzoon weigert te vertrekken.

Het stichtingsbestuur van de Festspiele besloot gisteren dat Eva Wagner-Pasquier uiterlijk volgend jaar de leiding krijgt. Wolfgang Wagner, die de vergadering wegens een reis door Azië niet bijwoonde, liet via zijn advocaat weten dat zijn contract voor het leven onaangetast blijft.

Wolfgang Wagner wenst zijn tweede echtgenote Gudrun als opvolgster. Maar een ruime meerderheid van het 24 leden tellende stichtingsbestuur geeft de voorkeur aan Eva Wagner-Pasquier, de in 1945 geboren dochter van Wolfgang Wagner en zijn eerste echtgenote Ellen Drexel. Eva Wagner, een achterkleindochter van Richard Wagner, werkte onder andere bij de opera's van Londen en Parijs. Van 1968 tot 1974 assisteerde zij haar vader in Bayreuth. Wolfgang Wagner keerde zich tijdens de openlijke machtsstrijd in Bayreuth sterk tegen haar benoeming. Ook was hij tegen de aanspraken van Nike Wagner, de dochter van zijn broer Wieland Wagner, met wie hij tot diens dood 1966 de Wagner Festspiele leidde.

De laatste fase van de strijd om de opvolging wordt een rechtstreeks duel tussen Wolfgang Wagner en de Duitse regering in Berlijn. De Duitse cultuurminister Nida-Rümelin, lid van het stichtingsbestuur, zei gisteren dat het bestuur vast van plan is de toekomst van de Festspiele zeker te stellen. De minister eist van Wolfgang Wagner dat hij schriftelijk bevestigt dat hij zal aftreden, waarbij 30 september aanstaande de uiterste termijn is voor het bereiken van een overgangsregeling.

Hans Zehetmair, de cultuurminister van de vrijstaat Beieren waarin Bayreuth ligt, liet al eerder weten voorstander te zijn van de benoeming van Eva Pasquier. Zij heeft traditionelere ideeën dan haar nicht Nike Wagner, die in Bayreuth ook opera's van andere componisten dan Richard Wagner wilde gaan uitvoeren.

Met de benoeming van Eva Wagner blijven twee tradities in stand in Bayreuth, waar de Wagner Festspiele in 1876 begonnen in Wagners eigen theater op de `Groene Heuvel' met de eerste complete uitvoering van Der Ring des Nibelungen. Geheel volgens traditie komt met Eva Wagner weer een Wagner aan de leiding — familieleden hebben bij voldoende geschiktheid de voorkeur, zegt het reglement van de stichting. Ook de andere traditie van afwisseling van mannen en vrouwen aan de leiding wordt gehandhaafd. Richard Wagner, overleden in 1883, werd opgevolgd door zijn echtgenote Cosima. Zij werd opgevolgd door haar zoon Siegfried, die werd opgevolgd door zijn weduwe Winifred Wagner, een overtuigde nazi-aanhangster. Sinds de heropening van de Festspiele in 1951 lag de leiding bij haar zoons Wieland en Wolfgang Wagner.

De in 1966 overleden Wieland Wagner was een briljante kunstenaar en zijn abstraherende regiestijl zorgde in `Neu Bayreuth' voor een revolutionaire vernieuwing van de Wagnerstijl. De producties van Wolfgang Wagner zelf waren vooral braaf en keurig.

Als intendant en spraakmakend organisator van de Festspiele heeft Wolfgang Wagner echter een grote staat van dienst. Hij liet in 1976 bij het eeuwfeest van Bayreuth Der Ring des Nibelungen uitvoeren door regisseur Patrice Chéreau en dirigent Pierre Boulez, een destijds heftig omstreden productie die inmiddels legendarisch klassiek is.

Later haalde Wagner tal van andere zeer uitgesproken regisseurs naar Bayreuth: Götz Friedrich, Harry Kupfer, Werner Herzog, Heiner Müller, Alfred Kirchner en Jürgen Flimm. De laatste jaren was Wolfgang Wagner vooral in het nieuws door conflicten met zangers en met zijn familie. Zijn zoon Gottfried wordt niet moe Bayreuth te beschrijven als een oord waar het nazisme voorleeft. Een koor van Duitse critici voorziet al jaren het artistieke einde van de Festspiele en roept `Weiche Wolfgang, weiche'. Het is een variant op de raad die de oermoeder Erda in Der Ring des Nibelungen geeft aan de oppergod Wotan, wanneer zijn macht taant.