Treinrit elke dag anders

De ongeveer honderd machinisten van Noordned rijden al twee jaar het door hun NS-collega's verfoeide `rondje om de kerk'.

Eentonig? Helemaal niet! Machinist Roland Bos zit elke keer ,,met een ander gevoel'' op de trein. Bos is veertien jaar machinist en rijdt op zes vaste lijnen in het noorden. Van Groningen naar Delfzijl, Roodeschool, Nieuweschans en Leeuwarden, en vanuit Leeuwarden naar Groningen, Stavoren of Harlingen/Harlingen-haven.

,,Iedere dag is weer anders'', legt hij uit. ,,Het weer verschilt, de seizoenen of je ziet onderweg dingen veranderen, zoals wanneer er een huis wordt gebouwd. En in Nieuweschans heb je weer ander publiek dan in Hindeloopen.'' Op de lijn naar Stavoren komt hij ,,tot rust''. ,,Soms zie je onderweg lepelaars langs de kant zitten.'' Dat is een groot contrast met de ritten vanuit Leeuwarden naar Groningen. ,,Met de sneltrein rijd je 140 kilometer, met maar één stop, in Buitenpost. Maar je kunt ook dienst hebben op een stoptrein. Variatie genoeg.''

De vakbonden dreigden drie jaar geleden nog met een landelijke staking als Noordned er zou komen. De aanbesteding van het openbaar vervoer leidde tot onzekerheid. Maar uiteindelijk maakten de meeste voormalige NS'ers de overstap naar de nieuwe vervoerder Noordned, die in het noorden zowel de treinen als het streekvervoer per bus exploiteert. De werkgelegenheid van de Noordnedmachinisten is voor zes jaar gewaarborgd.

Natuurlijk is meer variatie leuker, maar nu de zaken zijn zoals ze zijn, kun je er maar beter het beste van maken, luidt de mening van veel Noordned-mensen. ,,Dat heeft ook te maken met de noordelijke instelling'', zegt machinist Bos. ,,Toen Noordned er eenmaal was, hebben we de schouders er ondergezet.'' Een deel van de honderd machinisten rijdt alleen op de drie trajecten in Friesland. Anderen worden ook ingezet op de Groningse spoorlijnen. Het is de bedoeling dat deze zomer alle machinisten op zes lijnen gaan rijden. Een kwart van de machinisten is `combi', dat wil zeggen dat ze voor de helft van de tijd op de trein rijden en voor een ander deel buschauffeur zijn.

Frans Gol is ruim tien jaar machinist, hij vindt het protest van zijn NS-collega's tegen het `rondje om de kerk' ronduit overdreven. Dat je op vaste trajecten eerder indut, waardoor de veiligheid in gevaar zou kunnen komen, wil er bij hem niet in. ,,Als je op vaste trajecten rijdt, ken je de route op je duimpje. Als er dan eens iets anders is dan normaal, zie je dat juist direct.''

Machinist Bos meent dat de ontevredenheid van zijn NS-collega's vooral veroorzaakt wordt door de werkdruk en het slechte materieel. ,,Maar ze gooien het op het rondje om de kerk.''

Zijn collega Henk Engbringhoff denkt daar duidelijk anders over. Terwijl hij in de kantine een boterham uit zijn trommeltje pakt, zegt hij dat zijn werk ,,minder leuk'' is geworden, nu hij alleen nog maar op drie Friese lijnen rijdt. Twee jaar geleden bestuurde hij nog intercity's naar Amersfoort, Utrecht en Schiphol. ,,Altijd diezelfde stukjes stompt af.'' Het leukst vindt hij de ritjes naar Leeuwarden-Groningen vice versa, wanneer hij in de cabine van de `buffel' met 140 kilometer naar de aankomstplaats koerst. ,,Dan voel je pas echt dat je in een trein zit.''

Omdat de conducteurs bij Noordned vervangen zijn door `vliegende' controleurs die op een willekeurige trein stappen, moeten machinisten nu zelf klanten te woord staan en de treindeuren sluiten. Cees Schaap, tien jaar machinist: ,,Dan kan het voorkomen dat je met een paar dingen tegelijk bezig bent. Dat je bijvoorbeeld moet bellen, terwijl je net een reiziger informatie geeft.'' Zijn collega Ronald Homburg is het niet met hem eens. Machinisten zijn getraind om alert te zijn, vindt hij.

Dat neemt niet weg dat ook hij het geringe aantal trajecten ,,niet erg spannend'' vindt. ,,Ik ben blij als er eens een storing is, dan hebben we wat te doen'', zegt hij bij wijze van grap.

Zijn leukste traject? ,,Stavoren, dat is wel een relaxed lijntje.''