Stadscowboys moeten wijken voor schone lucht

De bussen die New Delhi onveilig maken, moeten massaal overschakelen op schonere motoren. Dat is beter voor het milieu. Veel stadscowboys overwegen om de wijk te nemen.

De enige echte cowboys van India zijn de buschauffeurs van New Delhi. Met het portier open, de stoel vrolijk op en neer verend, nemen ze grijnzend een bocht met een snelheid van veertig kilometer per uur. De bus helt gevaarlijk, even lijkt hij te kantelen of van de viaduct af te donderen, maar onze stadscowboy blijft grijnzen: hij is heer en meester van zijn vehikel en passagiers die een angstkreet slaken, wordt de mond gesnoerd: als het u niet bevalt, neemt u maar de volgende bus.

De rijstijl van de Delhi-chauffeurs wordt niet alleen ingegeven door sportieve overwegingen. Om zoveel mogelijk passagiers op te pikken moet de ene bus de ander voor blijven of gedurfd afsnijden, om als eerste bij de volgende bushalte te zijn. Elk verkocht kaartje telt, van de goedkoopste van 20 cent tot de duurste van vier of vijf kwartjes. En als daarvoor even een risicootje moet worden genomen, het leven is niet anders.

Het gevolg is dat de krant elke dag melding maakt van dodelijke ongevallen, meestal op dramatische toon: `Twee meisjes verpletterd', staat in de kop, of: `Weer een schooljongen vermorzeld door een stadsbus'. Alleen al onder scholieren vielen vorig jaar 60 doden in Delhi en de volkswoede is zo groot, dat een chauffeur na een aanrijding per definitie uit de bus klimt en hard weg rent. Hij zou kunnen worden gelyncht, zoals in de echte tijd van de cowboys.

De rijstijl hangt samen met de manier waarop het openbaar vervoer in Delhi is geregeld, of beter, niet is geregeld. De gemeentelijke vervoersbedrijf heeft 1.500 bussen in exploitatie, wat in een stad van bijna 14 miljoen inwoners en een oppervlak zo groot als de randstad natuurlijk een schijntje is. Het merendeel van de passagiers wordt dus vervoerd door particuliere ondernemingen, die gezamenlijk 10.000 bussen hebben rijden. Het is een geliefde oudedagsvoorziening voor ambtenaren en ondernemers: je koopt een bus van ongeveer 40.000 gulden, neemt een chauffeur in dienst voor twee of driehonderd gulden per maand, en de dubbeltjes en kwartjes blijven binnenstromen. Uiteraard alleen als de chauffeur zijn best doet en niet terugdeinst voor een bochtje met een snelheid van 40 kilometer per uur.

Het openbaar vervoer veroorzaakt niet alleen direkte doden, maar waarschijnlijk veel meer indirekte: de bussen zijn oud en ze rijden op diesel, de slierten van zwarte rook achter de roestige bakken blijven lang merkbaar en geven aan de lucht boven Delhi de status van een van de meest vuile in de wereld. En als het bestuur niets kan doen aan de maniakale manoeuvres van de chauffeurs, kan het wel iets doen aan de vervuilende motoren. Daarom is een wet uitgevaardigd dat alle dieselmotoren moeten worden vervangen door motoren die rijden op aardgas.

Dat was drie jaar geleden. Zoals gebruikelijk reageerde niemand op de nieuwe wet, totdat het Hooggerechtshof eraan te pas kwam en een ultimatum stelde van 1 april dit jaar: vanaf aanstaande maandag zullen alle bussen, taxi's en scooterriksha's die niet op aardgas rijden, botweg uit het verkeer worden gehaald.

De paniek is groot. Zelfs het gemeentelijk vervoersbedrijf heeft maar 500 bussen die op aardgas rijden en de partikuliere ondernemingen zeggen dat ze de prijs van een zo'n bus, die twee keer zo hoog is als een op diesel, niet kunnen opbrengen. De busfrabrieken kunnen de vraag niet aan, garages die de motoren kunnen aanpassen, hebben lange wachtlijsten en, nog problematischer: het aantal pompstations waar aardgas getankt kan worden, is niet voldoende. Er zijn er in Delhi maar 47, terwijl volgens vervoersdeskundigen 80 het minimum zou zijn.

Deze protesten hebben het Hooggerechtshof tenslotte vermurwd: het ultimatum is met zes maanden uitgesteld. Pas per 1 september moet het openbaar vervoer een schonere uitlaat hebben.

Maar voordat de busondernemingen een zucht van verlichting konden slaken, kwamen de extra voorwaarden van het Hooggerechtshof in zicht: na maandag aanstaande zal een bus die op diesel rijdt, worden getolereerd, mits de chauffeur een bestelling van een aardgasmotor op zak heeft!

Het wordt dus toch geen business as usual, zoals de busexploitanten hadden gehoopt, en de meesten overwegen nu hun bussen te laten rijden in andere steden. De forenzen van Delhi zullen hun stadscowboys nog eens gaan missen.