Dit zijn weer tijden om op koopjes te jagen

De nationale uitverkoop is in volle gang.

Opkopers halen hun paasbeste pakken van de stomerij, zakenbankiers poetsen hun gaatjesschoenen, curatoren stoffen hun wetboeken af. Dit zijn weer tijden om op koopjes te jagen.

KPN heeft deze week ongeveer alle dochters en deelnemingen in de verkoop gegaan die niet in Nederland, België en Duitsland actief zijn in internet en (mobiele)telefonie. Verder wil het bedrijf een groot aantal bezittingen, van zenderparken tot Primafoon-winkels, verkopen, eventueel terughuren of met partners voortzetten.

Ondernemen is verkopen.

Amstelland deed vorige week de doe-het-zelf en handelsbedrijven van de hand, aan de financier CVC. De verkoop volgt op het afstoten vorig jaar van het aannemersbedrijf NBM aan concurrent BAM. De overblijvende derde activiteit van Amstelland, projectontwikkeling, lijkt gezien zijn beperkte omvang op de effectenbeurs en de voorliefde van beleggers voor grotere ondernemingen, open voor elk aantrekkelijk bod.

In de voormalige nieuwe economie kunnen investeerders te kust en te keur grasduinen. Geld, sterke zenuwen en wat fantasie zijn wel vereist. Newconomy en TIE Holding hebben beide dringend vers kapitaal nodig.

Elektronische uitgever AND, die twee weken geleden uitstel van betaling moest aanvragen, vond zijn ,,redder'', in de persoon van C. de Bruin (Indofin), een opkoper die al bijna drie decennia actief is en één wand van zijn kantoor heeft behangen met aandelen die hij van de beurs heeft gehaald.

Op het kruispunt van nieuwe en oude economie houdt het industriële conglomeraat Begemann zijn opheffingsuitverkoop. Kroonjuweel: een meerderheidsbelang in pc-maker Tulip. Industrieel dienstverlener Stork heeft ook nog meerdere bedrijven in de aanbieding. Industrieel ondernemer W. van der Leegte ontfermde zich vorige week over Weweler (luchtveersystemen), waar directie en commissarissen al enige tijd onenigheid hebben.

En dan zijn er nog de lopende veilingen. VNU zit inmiddels midden in de veiling van zijn publieksbladen, inclusief het meerderheidsbelang in zoekmachine Ilse, en van zijn educatieve uitgeverij. Wessanen veilt zijn Amerikaanse en Nederlandse zuivelbedrijven. ING de Westland-Utrecht-Hypotheekbank. Unilever moet nog een paar honderd merken verkopen. En Philips zinspeelt op verkoop van zijn mobiele telefoons.

Genoeg zaken voor de zakenbankiers die nu met de handen in hun zakken zitten omdat de beursintroducties zijn opgedroogd en de fusie- en overname-activiteit is bekoeld nu de beurskoersen zijn ingezakt.

De drukte in de nationale etalage illustreert dat ondernemingen nog steeds op grote schaal bezig zijn met ruilverkaveling om steeds hogere groeiperspectieven aan te boren, omdat beleggers op de effectenbeurs daar meer geld voor over hebben. Wat vandaag kernactiviteit heet, is dat morgen niet meer.

Ondernemen is opportunisme.

Eigen belang bij de chronische verkaveling is directeuren niet vreemd. Hogere aandelenkoersen tikken direct door in de opbrengst van hun aandelenopties. Niemand kan nog zonder. Zelfs een notoir zwak presterend bedrijf op de beurs als bouwer- en baggeraar HBG komt nu met een optieregeling voor managers en een aandelenspaarregeling voor het personeel. Deze week kwam Unilever met het voorstel voor twee nieuwe bonusregelingen voor zijn managers.

Uitverkoop is voor menig bedrijf het laatste redmiddel om de verkaveling te blijven financieren. De ingezakte beurskoersen belemmeren de uitgifte van nieuwe aandelen om overname te betalen. Bankiers worden huiveriger: de schuldenberg van het bedrijfsleven groeit, de economische groei daalt.

Wie toch wil blijven expanderen, zoals VNU met de aankoop ter waarde van 5,5 miljard gulden van AC Nielsen, moet in een adem door andere bezittingen verkopen. Hetzelfde geldt voor KPN, al heeft die eerst grote aankopen (E-Plus, mobiele internet frequenties) gedaan. Toen KPN zich omdraaide bleek dat de financiële markten op slot zaten. Nu moet ,,ballast'' overboord om drijvende te blijven. KPN mag hopen dat de (internationale) markt voor dochters, deelnemingen en andere telecom-bezittingen niet ook dichtgaat, nu ook de concurrenten hun huis ruimen.

De implosie van de nieuwe economie, waarvan ook KPN slachtoffer is, biedt nieuwe financiers nieuwe kansen. Beursintroducties en overnames zijn de zonzijde van het ondernemerschap dat de afgelopen jaren alle aandacht trok, de surseances en kapitaaltekorten die nu optreden zijn de schaduwzijde.

De financiële destructie is pijnlijk voor het personeel, een aderlating voor beleggers, maar zaait paradoxaal genoeg ook de kiemen van nieuwe fortuinen. Wie geld beschikbaar heeft, zoals financier CVC, kan nu tegen verlaagde prijzen zijn slag slaan. Hetzelfde geldt voor fortuinlijke internet-ondernemers als N. Brink.

Van der Leegte en De Bruin spelen het opkopersspel al lang, Van der Leegte sloeg bijvoorbeeld ook toe toen DAF acht jaar geleden bankroet ging.

Ondernemen blijft overnemen.