`Dit is nog maar het topje van de ijsberg'

De dierenarts die mond- en klauwzeer ontdekte in Nederland pleit nu voor vaccinatie. Aangezien de bron van de besmetting onzeker is, is de epidemie niet meer te controleren, denkt hij. `Ik voorzie een zwart scenario.'

Het was woensdagavond 14 maart. In de stal van boer Van der Weerd in Oene constateerde dierenarts Rob Schuurmans bij tien geiten een paar vlekjes, nog niet eens blaasjes. Donderdagochtend kwam Schuurmans terug. De vlekjes waren blaasjes geworden. Hij wist het meteen zeker: mond- en klauwzeer.

Twee weken later zit Schuurmans (41) thuis, emotioneel geraakt, en is mond- en klauwzeer uitgegroeid tot een epidemie. Schuurmans heeft afgelopen dagen de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees (RVV) geholpen met het `ruimen'. Schuurmans: ,,Zopas heb ik nog 900 kalveren geëuthanaseerd in Overberg, in de provincie Utrecht. Ik hoorde zojuist dat het allemaal onnodig was. De verdenking in Overberg was onterecht. Kijk, daar heb ik een vreselijk slecht gevoel van. Ik doe het ook niet meer.''

Schuurmans werkt voor dierenartsenpraktijk Vaassen in de Gelderse gemeente Epe. De vijf dierenartsen van de praktijk hebben allemaal boerderijen bezocht die besmet of verdacht zijn. Dat legt tijdelijk beperkingen op. Zolang ze zelf het virus kunnen overbrengen, bezoeken ze geen nieuwe boerderijen, om niet bij te dragen aan de verspreiding van de epidemie.

Schuurmans volgt het nieuws over de ziekte op de voet. Het bericht van gisteren, dat uit bloedmonsters blijkt dat de verdenking van de kalveren in Beesd ongegrond was, heeft volgens hem grote betekenis. De kalveren uit Beesd maakten namelijk deel uit van het transport van 230 Ierse kalveren dat via de besmette rustplaats in het Franse Mayenne naar Nederland kwam. De dieren belandden in Sprang-Capelle, Beesd en Oene. Volgens het ministerie kwam het virus op die manier in Nederland. Dat blijkt nu waarschijnlijk niet zo te zijn, concludeert de dierenarts. Zijn theorie wordt ondersteund door de besmetting die gisteren werd geconstateerd in Kootwijkerbroek, op de Veluwe. De daar getroffen boerderij heeft geen connectie met Mayenne.

Schuurmans: ,,Als de kalveren in Beesd geen mond- en klauwzeer hadden, waren de kalveren in Oene ook niet de bron. Ze zijn samen vervoerd. Toch is de ziekte in Oene uitgebroken. Uiteindelijk bleken 78 geiten besmet. Dat betekent dat er een andere bron was.''

Inmiddels heeft hij opnieuw met boer Van der Weerd getelefoneerd. Samen hebben ze nagedacht. Als de kalveren de ziekte niet meegebracht hebben, was het mogelijk een bezoeker.

Schuurmans en Van der Weerd hebben iemand op het oog. Hij was vier dagen voordat de eerste geiten symptomen kregen in de stal. De persoon is ook in het buitenland geweest. Meer wil Schuurmans niet zeggen. Hij heeft de RVV ingeschakeld. Die volgt nu dit mogelijk nieuwe spoor.

Of het allemaal nog veel zin heeft, zo'n sporenonderzoek? De dierenarts twijfelt. Hoe langer het duurt voordat het juiste spoor gevonden is, hoe groter de ondergrondse verspreiding van de ziekte. Het is een veenbrand. Schuurmans gelooft dat nog slechts het topje van de ijsberg zichtbaar is.

Inmiddels helpt de aanpak van de RVV - het doden van alle dieren in cirkels rond verdachte en besmette bedrijven - niet meer, zegt hij. De epidemie is veterinair gezien niet meer te controleren, iets anders kan Schuurmans niet concluderen. De overheid loopt alleen maar achter de feiten aan. ,,Ik voorzie een zwart scenario, tenzij massaal geënt wordt in het land, van noord tot zuid.''

De RVV draagt op dit moment zelfs bij aan de verspreiding van het virus, aldus Schuurmans. ,,Dierenartsen uit andere delen van het land, tot Limburg toe, komen hier verdachte beesten controleren. Maar dieren die op het oog nog gezond zijn kunnen toch al besmet zijn. En zo zijn artsen wandelende besmettingsbronnen.''

Schuurmans: ,,Ik ben er ook van overtuigd dat ik en mijn vier collega's die eerste dagen onwetend meegeholpen hebben aan het verspreiden van de ziekte. En dan heb ik het nog niet over die lui die niet te goeder trouw zijn. Ik ben afgelopen twee weken ook gebeld door boeren die een blaasje ontdekt hadden bij een kalf en mij vroegen om het beest geruisloos te euthanaseren. Kijk, zoiets maakt mij ziedend.''