Poetin en het leger

HET GEDULD VAN president Poetin begint op te raken. Gisteren heeft de Russische president voor het eerst sinds hij een jaar geleden werd gekozen een paar echt ingrijpende wijzigingen in zijn regering aangebracht. Minister Sergejev van Defensie is weggepromoveerd en vervangen door de machtige nationale veiligheidsadviseur Sergej Ivanov. En minister Roesjailo van Binnenlandse Zaken, een man uit het Jeltsinkamp die de plaats van Ivanov heeft ingenomen, wordt opgevolgd door Poetins trouwste parlementariër, fractievoorzitter Gryzlov van de presidentiële partij Eenheid.

Volgens Poetin zijn dit stappen op weg naar verdergaande demilitarisering van de Russische maatschappij. Dat is ten dele waar. Ivanov en Gryzlov zijn inderdaad de eerste burgers in de geschiedenis respectievelijk postcommunistische geschiedenis op de ministeries van Defensie en Binnenlandse Zaken. Maar Ivanov en Gryzlov zijn niet zomaar burgers. Beiden komen uit St. Petersburg, het bolwerk van de president. Ivanov heeft, net als Poetin, altijd voor de KGB gewerkt. Gryzlov heeft in Leningrad een civiele loopbaan als ingenieur achter de rug. Hun benoeming is een teken dat Poetin zich blijft omringen met vertrouwelingen uit zijn vorige leven.

ER IS BOVENDIEN meer. De promoties wijzen er op dat de Russische president twee serieuze problemen heeft, die hij via Ivanov en Gryzlov denkt te kunnen oplossen. Als minister van Binnenlandse Zaken, een departement dat over een grote gewapende macht beschikt, moet Gryzlov een doorbraak zien te forceren in Tsjetsjenië. De nu anderhalf jaar durende tweede oorlog in de Kaukasische republiek heeft nog niet geleid tot enige vorm van pacificatie. Integendeel, de rebellen laten zich nadrukkelijk gelden. Omdat de oorlog volgens het Kremlin een interne aangelegenheid is, is de voortdurend aangekondigde overwinning een taak van binnenlandse strijdkrachten en de geheime dienst FSB.

De opdracht voor Ivanov is mogelijk nog gecompliceerder. Maarschalk Sergejev laat een gedesoriënteerd ministerie achter. Tijdens zijn bewind zijn de tegenstellingen tussen departement en generale staf gegroeid. Mede daarom was Sergejev niet bereid vooruitgang te boeken in de reorganisatie van leger, luchtmacht en marine, die op papier al een jaar klaar is. En dat is wel dringend nodig. De strijdkrachten zijn een loden last geworden. De omvang van het officierskorps is berekend op massale dienstplicht. Maar liefst 70 procent van de begroting gaat op aan soldij, huisvesting en sociale voorzieningen. Het gevolg is dat er onvoldoende geld beschikbaar is om de strijdkrachten gelijke tred te laten houden met die van de VS en China. Ivanov moet het personeelsbestand komende vier jaar met 365.000 officieren en 120.000 man burgerpersoneel terugdringen, zodat er middelen vrij komen voor de technologische modernisering en de introductie van een beroepsleger. Intussen dient hij ook nog eens de eenheid tussen ministerie en generale staf te herstellen.

DAT ZIJN OP zichzelf al heidense klussen. Bovendien blijft het hierbij niet. Voor Ivanov ligt ook de opdracht in het verschiet Poetins herverkiezing in 2004 veilig te stellen. Met de benoeming van Ivanov heeft Poetin in dubbel opzicht kenbaar gemaakt dat hij nu wil gaan regeren. Want het afgelopen jaar is het daar eigenlijk alleen op papier van gekomen.