Kok wil brede discussie over eensgezinde EU

Premier Kok heeft gisteren opgeroepen tot een ,,urgent debat met passie en verstand'' over de toekomst van de Europese Unie. Met zijn toespraak, in Breukelen, leek de premier zich te distantiëren van recente uitspraken van minister van Buitenlandse Zaken Van Aartsen.

Die had zich sceptisch betoond over ,,politieke luchtkastelen'' inzake Europa en gezegd dat men zich in Europa beter met de implementatie van bestaand beleid kan bezig houden. Kok riep echter op tot een brede maatschappelijke discussie, gericht op ,,de droom van een werkelijk ongedeeld en eensgezind Europa''.

Kok sprak bij de opening van een nieuw gebouw van de Universiteit Nijenrode. Hij ziet in de toetreding van nieuwe lidstaten aanleiding tot een nieuwe fase in het ,,debat over Quo Vadis Europa''. Ook vormen de minder rooskleurige economische vooruitzichten aanleiding in Europa ,,nog ambitieuzer te zijn''.

De afgelopen weken viel al eerder op dat er binnen het kabinet aanzienlijke verschillen in toon en nadruk bestaan als het om de toekomst van Europa gaat - met name tussen Van Aartsen en staatssecretaris Benschop (Europese zaken). Gisteren bleek dat de gedachten van Kok meer gelijkenis vertonen met die van de PvdA'er Benschop dan met de VVD-minister.

Van Aartsen had eerder deze maand discussies over de politieke toekomst van Europa een ,,vlucht voorwaarts'' genoemd. Hij pleit ervoor het debat meer te concentreren op concrete belangen van de burger inzake onder meer gezondheidszorg en veiligheid. Kok nam echter juist die politieke toekomst bij de kop. Hij bepleitte een Europese Grondwet, versterking ,,van de rol van nationale parlementen in de Europese architectuur'', wellicht door de instelling van een Europese senaat. Zonder diens naam te noemen kritiseerde hij een pleidooi van de Duitse minister Fischer (Buitenlandse Zaken) voor een federatief Europa. De EU draagt nu reeds een federatief karakter, aldus Kok, en zulke pleidooien lopen snel uit op een ,,excuus om communautaire taken naar de lidstaten terug te brengen''. In Duitsland oefenen de deelstaten druk uit in die richting, maar elke tendens naar meer intergouvernementele besluitvorming dreigt straks in een EU van twintig of meer lidstaten tot verlamming te leiden, vindt Kok.