Gusmão weg als voorzitter Oost-Timorees parlement

De Oost-Timorese onafhankelijkheidsleider José `Xanana' Gusmão heeft gisteren zijn ontslag aangeboden als voorzitter van het overgangsparlement. Gusmão deed dat uit onvrede over het gekissebis in de `Nationale Raad' bij de voorbereidingen voor de opstelling van een grondwet voor Oost-Timor.

In zijn ontslagbrief aan de VN-bestuurder van Oost-Timor, de Braziliaan Sergio Vieira de Mello, liet de 54-jarige Gusmão weten dat het voorlopige parlement zijns inziens niet langer de opvattingen weerspiegelt van de totale Oost-Timorese bevolking. Volgens hem is sprake van ,,onverantwoordelijk'' gedrag in het proces dat moet leiden tot de onafhankelijkheid. Gusmão's woede is gewekt door het feit dat parlementsleden van zijn eigen vroegere verzetsbeweging een voorstel blokkeren om alle 600.000 inwoners van Oost-Timor nauw te betrekken bij de gedachtevorming over de grondwet. Ook heeft Gusmão zich geërgerd aan verwijten dat hij ondemocratisch zou optreden.

De overgrote meerderheid van Oost-Timor koos op 30 augustus 1999 voor onafhankelijkheid van Indonesië. De uitslag ontlokte een golf van geweld van pro-Indonesische milities, waarop een VN-vredesmacht de voormalige Portugese kolonie binnentrok. Oost-Timor wordt thans bestuurd door een door de Verenigde Naties geleid overgangsbestuur onder De Mello. Het overgangsparlement, dat het tijdelijke bestuur terzijde staat, telt 36 door de VN aangewezen leden. Ze vertegenwoordigen dertien politieke partijen, zeven territoriale districten en een aantal burgerorganisaties en religieuze groeperingen. Gusmão, voormalige leider van het verzetsleger Falintil, werd vorig jaar november tot parlementsvoorzitter gekozen.

De opzet is dat in augustus voor het eerst vrije parlementsverkiezingen worden gehouden, waarna de grondwet zal worden opgesteld. Daarna zal een president worden gekozen en zal Oost-Timor in 2002 echt onafhankelijk zijn.

Gusmão wordt algemeen beschouwd als het toekomstige staatshoofd, maar gisteren zei hij niet mee te doen aan de presidentsverkiezing. Waarnemers sluiten evenwel niet uit dat Gusmão alsnog van gedachten verandert, net zoals hij in het verleden al eens terug is gekomen op besluiten om zich uit politieke functies terug te trekken.

Volgens sommigen distantieert Gusmão zich met zijn aftreden van het partijpolitieke gekrakeel om zich volgend jaar als man-boven-de-partijen te kunnen profileren. Hoe dan ook, de meeste analisten zeggen dat Gusmão de enige leider is die de capaciteiten heeft om een onafhankelijk Oost-Timor te besturen.

VN-bestuurder De Mello zei gisteren volledig begrip te hebben voor Gusmão's besluit. ,,Ik hoop dat hij meedoet aan (presidents)verkiezingen. Hij is een sleutelfiguur om stabiliteit te garanderen in Oost-Timor tijdens de overgangsfase en vooral na de onafhankelijkheid.''