Blauw Oranjebloed

Iedere Nederlander heeft een achternaam. Maar hoe luidt de achternaam van de leden van het koninklijk huis? Dat is een goede vraag, want dat weten ze waarschijnlijk zelf nauwelijks. Ze maken er namelijk een zooitje van, zoals nu weer blijkt uit de toestemmingswet voor het huwelijk van prins Constantijn en Laurentien Brinkhorst, die zojuist is ingediend en binnenkort in het parlement zal worden behandeld.

min

Alle logica is zoek bij de namen en titels van ons vorstenhuis. De een is koninklijke hoogheid, de ander alleen hoogheid, een derde is slechts meneer. Het verwachte kind van Maurits en Marilène zal de niet-adellijke naam Van Lippe Biesterfeld van Vollenhoven krijgen, (schoon)papa Pieter heeft alleen zijn meesterstitel, Marilène zelf mag zich prinses noemen maar is het niet, en de eventuele kinderen van haar zwager prins Bernhard jr., die net als zijn broers de persoonlijke titel van prins heeft en de geslachtsnaam Van Oranje-Nassau, van Vollenhoven (let op de komma), krijgen de achternaam Van Vollenhoven. Als klap op de vuurpijl is nu voorgesteld de eventuele kinderen van prins Constantijn de naam Van Oranje-Nassau van Amsberg te geven, en twee `titels': graaf en jonkheer. Om precies te zijn, zij zullen heten graaf (gravin) van Oranje-Nassau, jonkheer (jonkvrouwe) van Amsberg.

Ik begrijp er niets van. Waarom graaf? Het is al eeuwen gebruikelijk dat prinselijke vaders prinselijke kinderen krijgen, ook in de Oranjedynastie. Kijk naar prins Frederik van Oranje-Nassau (1797-1881), broer van koning Willem II, wiens kinderen net als hij zelf prinsen van Oranje-Nassau waren. Of naar de vier kinderen van prinses Irene en prins Carlos, die allen een prinselijke titel voeren.

Verder is verbazend dat het adellijke predikaat `jonkheer' volgens deze wet kennelijk definitief wordt verheven tot titel. Dit is net zo raar als wanneer men in Duitsland zou besluiten om von voortaan achter de naam te plaatsen. Net als dit Duitse von geeft het Nederlandse jonkheer of jonkvrouwe namelijk alleen maar aan dat men adellijk is. Slechts titels als baron, graaf of prins horen sinds mensenheugenis bij de achternaam.

In ieder geval heten alle koninklijke telgen dus anders en zijn sommigen wél, anderen niet van adel. Ik hoop dat ze het zelf allemaal nog kunnen volgen. Maar de gewone burger snapt er niets van en heeft spiekbriefjes nodig bij het begroeten van het Oranjekroost.

Toegegeven, we hebben het hier over een miniprobleem, waarvan geen Nederlander wakker zal liggen. Maar het is nu eenmaal zo dat bij ieder koninklijk huwelijk waarvoor parlementaire toestemming wordt gevraagd, de naamgeving voor de kinderen apart dient te worden vastgelegd. Als dat moet, doe het dan goed en maak het niet zo ingewikkeld dat er geen touw meer aan vast te knopen is.

De ellende begon eigenlijk bij het huwelijk van prinses Margriet, die met een gewone burger trouwde. Dat was nog nooit vertoond, dus daar moest op gestudeerd worden. Ten slotte kwam men er uit. Margriet zou haar eigen naam houden, prinses van Oranje-Nassau, met aanspreektitel Koninklijke Hoogheid. Dus geen Mevrouw Van Vollenhoven. Pieter kreeg niets, hij bleef gewoon mijnheer. Gelukkig heeft hij gestudeerd, dus daar kon de academische titel mr. aan worden toegevoegd. In verband met de mogelijke troonsopvolging door hun eventuele kinderen konden dezen niet titelloos door het leven gaan. Dus bedacht men voor hen de persoonlijke titel van Prins(es) van Oranje-Nassau met aanspreektitel Hoogheid.

Deze bizarre constructie leidde tot problemen bij de huwelijken van de prinsen Maurits en Bernhard, zoons van mr. Pieter en prinses Margriet. Hoe mochten hun vrouwen, wederom afkomstig uit burgerfamilies, zich noemen? Hoe zouden hun kinderen heten? Het resultaat is dat in elke toestemmingswet nieuwe namen opduiken. Al dit rommelige gedoe had voorkomen kunnen worden als mr. Pieter bij zijn huwelijk was verheven tot bijvoorbeeld Graaf van Vollenhoven. Zijn zoons en kleinkinderen hadden dan ook zo geheten.

En wat Constantijn en Laurentien betreft: het ligt het meest voor de hand dat hun kinderen prinsen en prinsessen van Oranje-Nassau worden. Wil men prins Claus graag vernoemen, voeg zijn naam hier dan óf gewoon aan toe (van Oranje-Nassau van Amsberg) óf vervang het predikaat jonkheer door een titel als baron of graaf (prins van Oranje-Nassau, baron van Amsberg).

Dus Kamerleden: bekijk de toestemmingswet nog eens kritisch en doe er wat aan!