Opvang van asielzoekers zorgwekkend

De opvang van asielzoekers in aanmeldcentra is `zorgwekkend'. Dat concludeert de Nationale Ombudsman, mr. R. Fernhout, na onderzoek in aanmeldcentra op Schiphol, Rijsbergen, Zevenaar en Ter Apel.

De Ombudsman vindt dat minister Korthals (Justitie) snel deskundigen moet raadplegen hoe de omstandigheden in de aanmeldcentra kunnen worden verbeterd.

Juist die eerste opvang van asielzoekers is volgens Fernhout van groot belang, omdat dan wordt bepaald of hun aanvraag verder in behandeling wordt genomen. Het is daarbij cruciaal dat zij zich goed kunnen voorbereiden op hun verhoor, wat in de chaos van de aanmeldcentra vrijwel onmogelijk is. ,,Mensen komen er vaak slechter uit dan ze er in zijn gekomen'', aldus de Ombudsman vanochtend tijdens de presentatie van zijn bevindingen.

Sinds de invoering van de 48-uursprocedure in 1999, waarbinnen de aanvraag in eerste instantie moet worden behandeld, zitten asielzoekers gedwongen vaak dagenlang in onhygiënische, overvolle en onveilige ruimten zonder enige privacy. De verlenging van 24 tot 48 uur door de hoge werkdruk heeft geen invloed gehad op het comfort van de centra. Verzoeken die geen kans maken, worden dan meteen afgewezen. Asielzoekers die wel aanspraak kunnen maken op een verblijfsvergunning, worden daarna overgebracht naar een opvangcentrum.

,,Het vereiste van een humane opvang is te ver op de achtergrond geraakt'', stelt de Ombudsman. ,,Door het ontbreken van informatie over hun rechten en plichten worden zij gereduceerd tot willoze volgers van aanwijzingen die zij vaak niet begrijpen.''

Bij binnenkomst in een AC moet de asielzoeker al zijn bagage afgeven, die minitieus wordt onderzocht. Tussen acht uur 's ochtends en tien uur 'savonds moeten zij in een afgesloten, benauwde, vieze ruimte op vastgeklonken plastic stoeltjes wachten op de eerste behandeling van hun aanvraag. Het is niet toegestaan boeken of kranten te lezen, of pen en papier te gebruiken. Pas na tienen gaan de slaapzalen open en er zijn te weinig douches.

De procedure kan al met al inhouden dat vreemdelingen drie of vier nachten in een aanmeldcentrum moeten doorbrengen, maar uit het onderzoek blijkt dat het ,,vaak nog langer duurt''.

De Vreemdelingenwet biedt asielzoekers de mogelijkheid om binnen een aanmeldcentrum te gaan en staan waar zij willen. Alleen op Schiphol moeten zij zich bevinden in een door de marechaussee aangewezen ruimte, zo stelt de wet.