Afscheid van het bezitsgevoel

In de volksmond heten ze `dure leasebakken'. Maar de gemiddelde leaseauto is een Volkswagen Golf, een doodnormale auto. Na het bedrijfsleven heeft ook de overheid het gemak ontdekt van de leasemarkt. Veel particuliere autobezitters zouden eveneens goedkoper uit zijn met een leaseauto. ,,Maar mensen willen niet horen wat een auto kost.''

Topondernemers als Cor Boonstra en Cees van der Hoeven zoeven in een BMW 7 met chauffeur van afspraak naar afspraak. Directieleden die nog zelf achter het stuur moeten kruipen, rijden in een BMW uit de 5-serie of in een nieuwe Mercedes C. Vertegenwoordigers jakkeren het land door in een Volkswagen Passat. Administratief personeel heeft een Golfje, servicemonteurs rijden voor in een Astra stationwagen.

Wat deze zakenauto's gemeen hebben is dat het kentekenbewijs steeds vaker op naam staat van een leasemaatschappij. Uit de vorige week gepubliceerde jaarcijfers van de Vereniging van Nederlandse Autoleasemaatschappijen (VNA) blijkt dat het aantal leaseauto's in Nederland in drie jaar tijd met ruim 43 procent is gestegen naar 634.200 voertuigen, voor het merendeel personenauto's.

Wat is de verklaring van deze enorme groei? Een `representatieve auto' is een veelgebruikt lokkertje in personeelsadvertenties.

Vers in het geheugen ligt ook nog de opmerkelijk manier waarop het IT-detacheringsbedrijf TAS Groep aan werknemers probeerde te komen. Het bedrijf nodigde sollicitanten voor een gesprek uit in de showroom van een autodealer. Geschikte kandidaten konden meteen in een Volkswagen of Audi wegrijden.

De veronderstelling dringt zich op dat een leaseauto niet langer voorbehouden is aan buitendienstmedewerkers en deel uitmaakt van het moderne standaardpakket secundaire arbeidsvoorwaarden. ,,Dat is maar zeer de vraag'', zegt Peter Verkuyl. De manager van ABN Amro Lease Holding duikt meteen in zijn computer op zoek naar de resultaten van een recent TNO-onderzoek.

Kijk maar, zegt hij, de gemiddeld jaarkilometrage van leaseauto's is niet gedaald. Ook het aantal privé-kilometers in auto's van de zaak is constant gebleven. ,,Alleen in sectoren waar het moeilijk is om aan mensen te komen, bijvoorbeeld in de zakelijke dienstverlening, krijgen werknemers soms een auto. Maar met het omvallen van de internetbedrijven neemt die trend alweer af.''

Over leaseauto's bestaan wel meer vooroordelen, zegt Verkuyl. ,,Iedereen praat altijd maar over leasebakken. Uiteraard hebben wij ook grote, dure auto's in ons bestand. Maar de gemiddelde leaseauto is een Volkswagen Golf, een heel gewone auto.''

Verkuyl werkt al meer dan 25 jaar in de leasebranche. Sinds 2000 werkt hij bij de LeasePlan Groep van ABN Amro Lease Holding, waar hij verantwoordelijk is voor de Noord-Europese tak van de groep. De in Almere gevestigde dochter van de ABN Amro Bank is met 1,2 miljoen auto's op de weg wereldmarktleider op het gebied van wagenparkbeheer. De groep, in Nederland actief onder de namen Auto Lease Holland, Lease Concept en Lease Plan, beschikt over een zelfstandige banklicentie, heeft een balanstotaal van 9,5 miljard euro, en opereert in 26 landen.

De enorme omvang en de internationale slagkracht zijn de belangrijkste pijlers onder het succes van de holding. Verkuyl: ,,Wij liften mee op de golven van de internationalisering. Als een van de weinige leasemaatschappijen kunnen wij voor multinationals het arbeidsvoorwaardenbeleid op mobiliteitsgebied harmoniseren. En omdat wij jaarlijks drie- tot vierhonderdduizend auto's kopen, kunnen wij goede kortingen bedingen bij importeurs en verzekeraars.''

De enorme beweging op de leasemarkt heeft vier oorzaken, zegt Verkuyl. Het bedrijfsleven is de automobiliteit meer gaan uitbesteden, de markt is internationaler geworden, de klanten zijn meer service gaan eisen, en door de snelle opkomst van geavanceerde rapportagesystemen kunnen de leasemaatschappijen voldoen aan die vraag naar extra informatie over het autogebruik en de daaraan gerelateerde kosten.

Op kilometervergoeding in een eigen auto rijden is voor werknemers de afgelopen jaren onaantrekkelijker geworden, legt Verkuyl uit. De financiering van een auto werd duurder doordat de rente van consumptief krediet niet langer aftrekbaar is. Bovendien maximeerde de overheid de onbelaste reiskostenvergoeding op 60 cent per kilometer. Omdat ook de brandstofprijzen fors stegen, hadden werknemers steeds meer argumenten om een auto van de zaak te vragen.

Veel bedrijven beheerden aanvankelijk zelf een wagenpark. Maar de afgelopen jaren stapten veel ondernemingen net als de overheid over op leaseauto's. Van de 850.000 auto's die in Nederland aan werknemers beschikbaar worden gesteld, is inmiddels driekwart geleasd. Op de vraag of dat financieel wel verstandig is, zegt Verkuyl lachend: ,,Er is geen accountantskantoor dat zelf auto's koopt, dat lijkt me een overtuigend argument.''

Een geleasde auto drukt niet op de balans, verduidelijkt hij. De kosten liggen vast en ook het beheer geeft aanzienlijk minder rompslomp. ,,Bedrijven kunnen zich concentreren op hun kernactiviteiten en het beheer van het wagenpark aan ons overlaten. Dienstverlening, daar draait het om in deze branche. Onze klanten willen zo min mogelijk zorgen. Door zoveel mogelijk informatie te bieden over de manier waarop werknemers met de auto's omspringen, kunnen wij bedrijven helpen de kosten te beheersen.''

Geavanceerde computersystemen kunnen per leaseauto informatie spuwen over brandstofkosten, schadeverloop en restwaardeontwikkeling. Maar ook met kleine middelen worden soms grote successen geboekt. Zo bleek het geven van airmiles aan automobilisten die weinig deuken rijden in hun auto van de zaak een gunstig effect te hebben op de schadekosten.

Hollandsche Beton Groep (HBG) is een van de klanten van Verkuyl. Van de 10.000 werknemers van de bouwmaatschappij rijden er 2.100 in een leaseauto, 10 procent meer dan een paar jaar geleden. Die groei komt door economische expansie en door een arbeidsmarkteffect, zegt T. van Beek, directeur sociale zaken. ,,Jonge commerciële medewerkers zijn zo schaars dat een zakenauto vaak tot hun arbeidsvoorwaarden behoort.''

Drie groepen werknemers komen bij HBG in aanmerking voor een leaseauto. Het hoger personeel dat de auto als secundaire arbeidsvoorwaarde heeft, de werknemers die meer dan 15.000 zakelijke kilometer per jaar rijden, en de werknemers voor wie mobiliteit onontbeerlijk is, zoals veiligheidsfunctionarissen.

Op gebied van wagenparkbeheer deden zich bij HBG de afgelopen drie jaar een aantal verschuivingen voor. Van Beek: ,,Van de leasemaatschappij eisten we een grotere transparantie, een betere automatisering en meer service. Ook verzekeringen en dergelijke hoeven we niet meer zelf te regelen. En dat alles uiteraard tegen een zo laag mogelijke prijs. Drie jaar geleden hadden we bij HBG nog drie medewerkers wagenparkbeheer, nu nog maar anderhalf.''

Nog één effiencyslag staat Van Beek voor ogen. Hij wil kunnen inloggen bij de leasemaatschappij om de noodzakelijke administratie niet in het eigen computersysteem te hoeven doen. Dat scheelt weer in de kosten. ,,Nog minder sores.''

Ondanks een groei van het autoleasepark vorig jaar van ruim 12 procent nadert de zakelijke markt het verzadigingspunt. Negen van de tien bedrijven hebben hun wagenpark inmiddels geleasd en ook de overheid is bijna klaar met een inhaalslag. Alleen het kleinbedrijf regelt de mobiliteit vaak nog zelf. Maar die markt van kleine ondernemingen is commercieel gezien minder interessant, zegt Verkuyl. ,,Over vijf jaar bereiken we een bovengrens in de zakelijke markt van zo'n 700.000 voertuigen.''

De leasemaatschappijen richten zich daarom op nieuwe klantgroepen. De methoden en technieken van het moderne wagenparkbeheer lenen zich ook voor de particuliere markt. Verkuyl: ,,Door onze schaalvoordelen zijn particulieren bij ons financieel zeker voordeliger uit. Maar ratio telt niet. Bepalend voor succes is het psychologische element. Vinden wij privé-personen bereid maandelijks een fors bedrag voor een auto neer te tellen, daar draait het om. Mensen willen niet weten – ik zelf ook niet – hoeveel een auto kost. Veel autokosten zijn verborgen, zoals de afschrijving en het renteverlies, en iedereen denkt dat hij zelf bij de dealer de beste koop kan sluiten. Wij weten dat het anders is, maar hoe krijgen we dat tussen de oren van de consument.''

ABN Amro Lease Holding en ook andere leasemaatschappijen zijn bezig met testonderzoeken. Verkuyl is er van overtuigd dat de Nederlandse privé-leasemarkt, nu verwaarloosbaar klein, over vijf jaar is gegroeid naar enkele honderdduizenden auto's. ,,In Duitsland en Engeland zijn we wat dat betreft al verder. Maar ook in Nederland constateer ik een omslag in het denken over de auto. Het bezitsgevoel is verdwenen, mensen willen liever betalen naar gebruik.''