Raad van State hekelt zwakke regie overheden

Het falen van overheden als die in Enschede en Volendam is een uiting van `zwakke politieke regie, onvermijdelijk gebrek aan eenheid en onevenwichtige controle'.

Dat schrijft de Raad van State in zijn jaarverslag. Strengere regels, meer coördinatie en betere controle en handhaving kunnen het falen van (lokale) overheden niet voorkomen, concludeert de raad. ,,Onvoldoende wordt beseft dat het falen ook een uiting is van deze meer structurele problemen waarmee de overheid in haar functioneren worstelt.'' In het verslag gaat de raad in op de eigen aard van de overheid, de kwaliteit van wetgeving en bestuursrechtspraak en de rol van de raad zelf. Vertrekpunt vormen de recente rampen in Enschede en Volendam en de reacties daarop.

De twee rampen hebben in brede kring geleid tot een pleidooi voor de invoering van strafbaarstelling van de overheid zelf – als `ultimum remedium'. Maar volgens de raad is het falen van de overheid geen incident waarvoor schuldigen moeten en kunnen worden aangewezen en zo mogelijk gestraft. Voor afschaffing van de strafrechtelijke immuniteit van de overheid ziet de raad geen enkele aanleiding. Daarmee zullen de oorzaken van de gesignaleerde problemen immers niet worden weggenomen. Wel zullen daardoor nieuwe problemen worden opgeroepen, ,,omdat het eigen karakter van de overheid daarbij onvoldoende wordt onderkend.''

De overtuiging van de raad staat haaks op de mening van een Kamermeerderheid, die vindt dat de staat in voorkomende gevallen strafrechtelijk moet kunnen worden vervolgd. Alleen D66 had daar tijdens een recent debat ernstige bedenkingen tegen. Minister Korthals (Justitie) kreeg toen de opdracht te onderzoeken hoe zo'n vervolging in zijn werk kan gaan.

De Raad van State heeft ook ernstige kritiek op het feit dat bij het maken van regelgeving ,,te weinig aandacht wordt besteed aan de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid'' daarvan. ,,Professionalisering en bureaucratisering gaan vaak hand in hand. De problemen in de maatschappij die moeten worden opgelost worden daaraan aangepast. Aldus ontstaat een ander beeld van de werkelijkheid dan waarmee de burgers te maken hebben.''