Opperhof VS gaat doodstraf bijstellen

Het Amerikaanse Hooggerechtshof kondigde gisteren aan dat het zijn oordeel zal geven over de vraag of de executie van geestelijk gehandicapten Amerikaanse fatsoensnormen schendt en zou moeten worden geschrapt als een ongrondwettig wrede en ongewone straf.

Het Hooggerechtshof besloot – bij hoge uitzondering – de beroepszaak van Ernest P. MacCarver, een veroordeelde uit de dodencel in North-Carolina, te behandelen.

De zaak, die in het najaar aan de orde zal komen, kan de belangrijkste beslissing van het Hooggerechtshof worden inzake de doodstraf sinds het in 1976 bepaalde dat deze weer moest worden toegepast. Volgens experts zou tien procent van de 3.600 veroordeelden die wachten op de doodstraf lagere IQ's hebben dan 70 (een niveau van honderd wordt als normaal beschouwd).

Toen het Hooggerechtshof zich twaalf jaar geleden uitsprak over dezelfde kwestie waren er nog maar twee staten waar de executie van ,,mentally retarded'' veroordeelden verboden was.

Rechter Sandra Day O'Connor schreef in haar opinie voor het Hof in 1989: ,,Er is onvoldoende bewijs van een nationale consensus tegen het executeren van geestelijk gehandicapten die veroordeeld zijn wegens halsmisdaden voor ons om te concluderen dat dit categorisch verboden is door het Achtste Amendement.'' Het Hooggerechtshof stemde destijds met 5 tegen 4 stemmen tegen een grondwettelijk verweer tegen de terdoodveroordeling van een Texaanse gevangene.

Sindsdien hebben echter 11 staten de doodstaf voor `achterlijke' moordenaars verworpen, in andere staten is wetgeving hiertoe in behandeling. Inmiddels wordt in de helft van alle Amerikaanse staten de doodstraf niet meer toegepast op geestelijk gehandicapten.

De advocaat van McCarver stelde in zijn beroep dat ,,de nationale consensus tegen de executie van de geestelijk gehandicapten nu evident is''. Op 1 maart schortte het Hof de executie van McCarver op het laatste moment op. ,,Het is tijd voor dit Hof om te onderzoeken of de Amerikaanse samenleving de afgelopen tien jaar significant veranderd is zodat de executie van de geestelijke gehandicapten nu de Amerikaanse fatsoensnormen schendt,'' aldus advocaat Seth R. Cohen.

De afgelopen jaren besloot het Hooggerechtshof op grond van de ontwikkelende fatsoensnorm de executie te verbieden van krankzinnigen, van verkrachters die niet wegens moord zijn veroordeeld en van moordenaars jonger dan 16 jaar.

Vorige week rapporteerde mensenrechtenorganisatie Human Right Watch dat ,,het executeren van volwassenen die beschikken over het brein van een kind niets minder is dan barbaars.'' Volgens de organisatie zijn in de VS sinds 1976 ten minste 35 geestelijk gehandicapten ter dood gebracht.

Rapport:: www.hrw.org/reports/2001/ustat/