Gladiator bestrijdt pensioenangst

Is Europees commissaris Bolkestein Neerlands hoop in bange pensioendagen? Europa gaat zichzelf toetsen. O wee 2010. ,,Dan zeggen de babyboomers: mag ik effe vange?''

Media-adviseur en ex-cheerleader op VVD-verkiezingsbijeenkomsten K. Mijnten introduceert hem, met een knipoog naar de Oscars, als de Gladiator van Stockholm.

Is Europees Commissaris F. Bolkestein (VVD; interne markt) Neerlands hoop in bange pensioendagen? In de zaal zitten de leden van de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen, zoals de Spoorwegen, de bouw en het zorg- en welzijnfonds PGGM. Samen goed voor zo'n 700 miljard gulden pensioenbesparingen.

Zij beleggen op grote schaal in Europa, veel meer dan in Nederland. Maar zij zijn een beetje bang geworden dat landen als Duitsland, Frankrijk en Italië, die geen traditie hebben van sparen voor je pensioen, straks Nederland opzadelen met een deel van hun tekorten als de vergrijzing na 2010 gaat bijten. In 2010 beginnen de na-oorlogse babyboomers met pensioen te gaan. Sommige pensioenbeheerders vrezen oplopende inflatie, of een verzwakking van de euro, of beide.

Afgelopen weekeinde gingen de Europese regeringsleiders op hun top in Stockholm onverwacht soepel akkoord met jaarlijkse toetsing van de nationale zorg- en pensioenverplichtingen in het zogeheten stabiliteitspact. Dit pact draagt landen op hun begrotingen in evenwicht te hebben, al zijn tijdelijke tekorten tot maximaal 3 procent van het bruto binnenlands product toegestaan.

De toetsing is een hulpmiddel bij de grote omslag om de vergrijzing betaalbaar te houden. Meer spaarpotjes vormen (zogeheten kapitaaldekking), minder van de hand in de tand leven en de pensioenen betalen door heffingen op de werkende bevolking (omslagstelsel) of door hogere overheidsuitgaven, die structurele begrotingstekorten opleveren.

Bolkestein worstelt zich door zijn redevoering heen, maar leeft op als het steekspel met Mijnten begint. Dé oplossing is het akkoord niet, erkent Bolkestein. ,,Het is een stap vooruit dat het probleem in volle omvang op tafel ligt'', zegt de commissaris, die binnenkort 68 wordt en zich naar eigen zeggen geen zorgen maakt om zijn pensioen.

Hij is ,,niet gerust op de goede afloop'' van Stockholm. Becijferingen van de Europese Commissie wijzen erop dat de pensioenverplichtingen van sommige landen 3 tot 5 procent van hun binnenlands product kosten. Om het stabiliteitspact dan nog te redden moet een land tenminste jaarlijks een begrotingsevenwicht hebben, of, nog zeldzamer, een overschot.

Maar ook Nederland moet oppassen, zegt Bolkestein. De pensioenen zijn wel gedekt door spaargeld, maar de AOW is ook in Nederland een omslagstelsel. Jammer. Nederland had zijn aardgasbel moeten gebruiken als appeltje voor de dorst, maar die is opgegaan aan ,,reisjes naar de Balearen, Volkswagens en drop''.

Maken beleggers zich nu druk om de lage euro? Let op 2010, dan komt de echte test. ,,Dan zeggen de babyboomers: mag ik effe vange. Dan breekt een cruciale periode voor de euro aan.''

Voorzitter G. Beuker van de bedrijfstakpensioenfondsen is pessimistisch. ,,Het is te mooi dat een demografische tijdbom nu onschadelijk is gemaakt.''

Directievoorzitter D. de Beus van PGGM, die het onderwerp vier jaar geleden op de publieke agenda zette en toen bedolven werd onder onbegrip, vindt het ,,fantastisch'' dat de pensioenstelsels nu ook in de Europese arena gaan tellen. ,,Maar wij zijn er nog lang niet. Het wordt nu een statische vergelijking, ik wil graag toekomstprojecties erbij.'' En hij wil de bestaande beleggingsvrijheid houden. ,,Dat is het gevecht dat nu achter de schermen wordt gevoerd.''