De bal ligt nu bij de NS-directie

Sinds vanmorgen heeft de NS-directie nog minder reden om zich soepeler op te stellen in het conflict over het dienstrooster.

Minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) heeft de NS-directie vanuit China gemaand snel enige goede wil te tonen. Ze deed dat per brief, nadat de bemiddelaars Blankert en Stekelenburg maandag hun werkzaamheden hadden opgeschort met de vaststelling dat de houding van de NS-top het conflict alleen maar had verscherpt.

Het is nu aan de top om de patstelling te doorbreken. De bemiddelaars hebben er even genoeg van en voelen zich geschoffeerd. Netelenbos ziet dat ook zo. Ze haakt in de brief aan de NS aan bij een passage in de uiteenzetting van het tweetal, waar staat dat de houding van de directie onvoldoende aanknopingspunten biedt om door te gaan met de bemiddeling. ,,Initiatieven van uw zijde zijn gewenst om de huidige patstelling te doorbreken'', aldus minister Netelenbos, die niettemin tot in de loop van morgen tijd geeft voor een reactie.

Maar voor de NS-directie lijkt er weinig aanleiding tot een ruimhartig gebaar, na de uitspraak van vanmorgen in het kort geding. De president van de rechtbank vindt immers dat niet kan worden gevergd dat de NS-top de regeling voor 10 juni, inclusief de plannen voor procesvereenvoudiging, nog verandert. Dat is geheel overeenkomstig de opstelling van de bedrijfsleiding tot nu toe. Afgelopen vrijdag nog stelde president-directeur Huisinga in het bedrijfsblad De Koppeling dat hij weliswaar om bemiddeling heeft verzocht toen het conflict met bonden en collectieven onoplosbaar bleek, maar dat het nooit de bedoeling is geweest van de NS-directie de plannen voor 10 juni uit te stellen.

Blankert en Stekelenburg wijzen die opstelling verontwaardigd af: dat zou betekenen dat de NS-directie `onder voorwaarden' heeft ingestemd met de adviesopdracht, zonder dat de commissie of de andere betrokken partijen hierover vooraf geïnformeerd waren.

Van diverse kanten, de NS-directie inbegrepen, wordt nu geroepen om een bíndend advies, ofwel arbitrage. Die zou zich moeten toespitsen op een beoordeling van de procesvereenvouding, het koppelen van personeel aan materieel op vaste trajecten. Dat is evenwel nooit de bedoeling geweest van de huidige twee bemiddelaars. Zij zagen voor zichzelf als belangrijkste taak het herstel van vertrouwen binnen het spoorbedrijf.

Als de NS-directie niet in beweging komt, en ook een arbitrage uitblijft, dan zou de raad van commissarissen (met onder anderen PvdA-senator F.Castricum, oud-Philipsdirecteur J.Timmer, J.Kalff van ABN Amro en oud-CDA-senator J.Leyten-de Wijkerslooth) het door de minister verlangde initiatief kunnen tonen. Na het vonnis van vanmorgen is echter ook van hen voorlopig niet te verwachten dat de `deadline' van 10 juni wordt opgeheven.

Pas bij langdurige stakingen, door de bonden min of meer al aangekondigd voor volgende week maandag, kan de minister zelf optreden. Dan is namelijk het prestatiecontract tussen de overheid en de `structuurvennootschap Nederlandse Spoorwegen' in het geding. Maar zelfs dan zal het juridisch nog een hele toer zijn om Huisinga en de rest van de NS-directie verantwoordelijk te stellen voor de patstelling.