Verlies in Wenen voor partij Haider

Bij de deelstaatverkiezingen in Wenen hebben de sociaal-democraten van burgemeester Michael Häupl gisteren een absolute meerderheid behaald. De rechts-populistische FPÖ leed een opvallende nederlaag.

Het is het derde achtereenvolgende verlies van de FPÖ bij deelstaatverkiezingen sinds de partij, na een forse winst bij de parlementsverkiezingen van eind 1999, een regeringscoalitie vormde met de conservatieve ÖVP. De FPÖ haalde in Wenen 20,3 procent van de stemmen, tegen 27,9 in 1996.

De sociaal-democraten behaalden bijna 47 procent van de stemmen (tegen ruim 39 procent in 1996) en krijgen daarmee 52 van de 100 zetels. Het is nog onduidelijk of de SPÖ nu ook alleen zal gaan regeren. Häupl zinspeelde op een mogelijke voortzetting van de coalitie met de ÖVP, die licht won en 16,4 procent van de stemmen haalde. Een alternatief zou zijn een rood-groene coalitie, maar Häupl heeft voor de verkiezingen laten doorschemeren graag een band te willen houden met de landelijke regering. De Groenen wonnen 4 procentpunten en kwamen uit op ruim 12 procent.

Volgens de FPÖ heeft de uitslag geen consequenties voor de coalitie. Partijleider en vice-kanselier Susanne Riess-Passer onderstreepte gisteren dat het regionale verkiezingen waren geweest, zonder landelijke implicaties. Maar, voegde ze eraan toe: ,,We zullen de nationale politieke thema's beter voor het voetlicht moeten brengen.''

De conservatieve bondskanselier Wolfgang Schüssel deelde het standpunt van Riess-Passer. ,,De landelijke verkiezingen zijn over 2,5 jaar. Je moet goed onderscheid maken'', zei Schüssel op de Oostenrijkse televisie. ,,Dit waren echt Weense verkiezingen.''

Critici wijzen er echter op dat Jörg Haider, die als oud-partijleider en gouverneur in Karinthië niets met de Weense politiek te maken had, een zwaar stempel op de verkiezingscampagne heeft gezet. Haider wordt nog steeds gezien als de man die de partij groot heeft gemaakt. Zijn als antisemitisch uitgelegde recente negatieve uitlatingen over de leider van de joodse gemeenschap in Wenen hebben de partij niet geholpen.

In tegendeel, juist in de gemeenteflats, waar de FPÖ de laatste keer een groot deel van zijn aanhang vandaan haalde, stemde ruim 60 procent op de SPÖ. De FPÖ had daar tijdens de campagne gewaarschuwd dat door het beleid van de sociaal-democraten de gemeenteflats in de toekomst ook opengesteld zouden worden voor buitenlanders – op dit moment zijn de flats uitsluitend bestemd voor Oostenrijkse staatsburgers.

Volgens commentaren in Oostenrijkse kranten heeft de FPÖ een imagoprobleem. De partij dankte een groot deel van het succes de afgelopen jaren aan kritiek op de Altparteien, de traditionele coalitie van sociaal-democraten en conservatieven. Nu de partij zelf regeringsverantwoordelijkheid draagt, dreigt zij met een hard bezuinigingsbeleid een groot deel van de eigen aanhang van zich te vervreemden.