Stembusbeloftes aan Thaise boeren alweer verregend

De Thaise premier Thaksin beloofde de boeren handenvol geld. Ze wachten nog steeds en klagen over het slechte weer.

Het natte seizoen had allang afgelopen moeten zijn, maar het blijft maar regenen in de rijstkom van Thailand. Het uitgestrekte, vlakke centrale deel van het land is helder groen van de rijst die een maand geleden is geplant. Maar die rijst heeft droge grond nodig om verder te groeien en dus is boer San Supong chagrijnig. Want het regent en het regent maar hier in Bang Pa In, 50 kilometer ten noorden van de hoofdstad Bangkok. Al dat hemelwater moet de 39-jarige boer weer uit zijn rijstveldjes hozen.

,,Dit wordt geen goed seizoen'', zegt hij stuurs. Hij heeft zich aan een fles Thaise whisky gezet en gokt op de tweede oogstperiode van juli tot november. ,,Ik ga weer geld lenen bij de bank'', kondigt hij aan. ,,Nu kan het, want Thaksin heeft beloofd dat we de komende drie jaar onze leningen niet terug hoeven te betalen.''

Thaksin is Thaksin Shinawatra, een van de rijkste mannen van Thailand – een `Thaicoon' grappen krantencommentatoren – die zijn telefoonmaatschappij Shinawatra heeft uitgebouwd tot een van de succesvolste conglomeraten van het land. Thaksin spendeerde een fors deel van zijn persoonlijk vermogen om zijn ultieme droom in vervulling te laten gaan: minister-president worden. Het geld, een half miljard gulden, ging vooral op aan het kopen van stemmen in de armste delen van Thailand, het noorden en het noordwesten. Het werkte: nooit won een partij met zo'n grote meerderheid de verkiezingen. Thaksins partij Thai Rak Thai ( `Thais houden van Thais') heeft zelfs de absolute meerderheid in handen.

De `Thaicoon' werd kapitein van de `Thaitanic', het Thaise schip van staat waar verschillende ijsbergen op liggen te wachten. Zo stelt de economische teruggang van zijn twee belangrijkste handelspartners, Japan en de VS, Thailand voor grote problemen. Premier Thaksin heeft zichzelf voor het probleem gesteld zijn beloften aan de boeren – driekwart van de bevolking – in te lossen.

San Supong heeft op Thaksin gestemd, net als al zijn vrienden, onder wie Ung Amsith. ,,Thaksin is rijk genoeg om niet corrupt te zijn'', legt deze rijstboer uit. ,,Wat hij heeft, krijgt hij in geen tien levens niet op.'' Het wantrouwen op het platteland in `de politiek' is groot, maar niét stemmen, dat hoort niet. ,,Onze monniken zeggen dat we moeten stemmen'', vertelt Supong met een hoofdknik naar de boeddhistische tempel. Zoals overal in Thailand staat ook in Bang Pa In de imposante, bont versierde en uitstekend onderhouden tempel in het midden van het dorp. ,,De monniken zeggen dat als je een keer niet stemt, je daarna nooit meer mag stemmen. Dat wil ik niet. Ik wil kunnen stemmen zodra er goede politici zijn.''

De twee boeren willen geen kwaad woord horen over Thaksin, die niet alleen beloofde boerenleningen te bevriezen, maar ook elk dorp één miljoen baht te geven, 50.000 gulden. Toch geen kleinigheid, want Thailand telt 70.000 gemeenten en de rijksfinanciën staan er beroerd voor. Een dag nadat de koning Thaksin als premier installeerde, klopten overal in Thailand boeren op de deuren van gemeentehuizen om te vragen of het miljoen van Thaksin al was gearriveerd en welk deel daarvan het hunne was. Zo kwam er voor de boeren toch een barstje in het beeld van Thaksin. ,,Ons dorp krijgt maar 100.000 baht'', las Amsith op het prikbord in het gemeenschapshuis. ,,Wat kun je dáár nou voor doen? Helemaal niets. Mijn schuld alleen al is 50.000.''

Het boerenidool Thaksin bracht de beroepspoliticus en allesbehalve mediagenieke zittende premier, Chuan Leekpai, een vernietigende nederlaag toe. ,,Ga maar mensen zoeken die op Chuan hebben gestemd'', zegt Supong, ,,je zult ze niet vinden. Toegeven dat je op zijn Democratische Partij hebt gestemd, is een enorm gezichtsverlies.''

De rijstboer heeft het bij het verkeerde eind. Tien kilometer verderop, in Bang Sai, hangen de huizen vol vergeelde affiches van de Democratische Partij van Chuan. ,,We laten ze hangen'', zeggen de bewoners. De 67-jarige Bunyung Naree zegt op geruststellende toon: ,,Over een jaar is die toestand met Thaksin voorbij en dan komt Chuan weer terug. De Thai Rak Thai zal net zo snel uit elkaar vallen als ze in elkaar is gezet.''

Hij kijkt opzij en monstert welk effect zijn woorden hebben op zijn 85-jarige vriend Luen Naisunthon die op Thaksin heeft gestemd. Voor de zoveelste keer, zo lijkt het, maken de twee mannen ruzie over hun politieke voorkeuren. ,,We hoeven niet meer te werken'', legt Naree uit als hij en zijn gesprekspartner wat tot rust zijn gekomen. ,,We praten alleen maar over politiek. Soms loopt het uit de hand. Dan gaan we naar de tempel en vragen de monniken om tussenbeide te komen en ons te kalmeren.''

Beide mannen hebben de afgelopen decennia lokale verkiezingskandidaten zien komen en gaan. Maar dit jaar was er iets vreemds aan de hand: er kwam helemaal niemand. Kranten, radio en tv maakten melding van stemmenkoperij op grote schaal, maar niets daarvan in Bang Sai. ,,Ik wou dat ze langs waren gekomen om geld te geven. Ik had toch wel op Chuan gestemd'', lacht Naree. In 1997 kreeg het dorpje vertegenwoordigers van alle partijen op bezoek, met zakken vol geld. ,,We kregen 100 baht per stem'', zegt Naisunthon. Zijn ogen lachen achter zijn brillenglazen: ,,Niet veel hè?''

Het geld, zo legt hij uit, passeert een lange keten van provinciale bestuurders, dorpshoofden en dorpelingen die aanzien genieten, tot uiteindelijk de kiezer is bereikt om wiens stem het gaat. Bij elke schakel blijft geld hangen. Uiteindelijk blijft een bedrag over dat zelfs voor een arme Thai bescheiden is.

Naree slaat de oude man op de schouders: ,,Ach, over een jaar is het afgelopen met Thaksin en zijn er weer verkiezingen. Misschien krijgen we dan wel geld.'' Het duurt even voordat de woorden van zijn vriend tot Naisunthon doordringen. Dan gaan de twee weer ruzie maken.