`Rokende koningin is kwalijk'

De grafiek liegt er niet om. Terwijl in de hele Europese Unie de sterfte onder vrouwen van 45 tot 74 jaar fors daalt, blijft die in Denemarken vrijwel constant. Aan het eind van de jaren zeventig is zelfs sprake van een lichte stijging.

De Belgische professor Hugo Kesteloot meent te weten hoe dat komt: Deense vrouwen roken te veel. In een artikel in het gezaghebbende medische tijdschrift The Lancet heeft hij ook een verklaring voor het rookgedrag van Deense vrouwen. Ze volgen het voorbeeld van koningin Margrethe, die er nooit een geheim van heeft gemaakt dat ze een kettingrookster is. Het klopt precies. Op 14 januari 1972 besteeg Margrethe de troon en vijf jaar later begon het sterftecijfer onder Deense vrouwen op te lopen.

Margrethe is bijzonder populair in Denemarken en fungeert daardoor volgens Kesteloot als een rolmodel. In tegenstelling tot veel hoogwaardigheidsbekleders verdoezelt zij haar rookgedrag niet. Ze is zelfs met een sigaret gesignaleerd bij astmapatiënten in een bejaardentehuis. Op de vraag hoe ze omging met haar rookprobleem, zei ze nog niet zo lang geleden: ,,Ik heb geen probleem.''

De feiten van Kesteloot liegen er niet om. Uit een recent onderzoek blijkt dat 33 procent van de Deense vrouwen boven de 15 jaar rookt en in de leeftijd van 35 tot 64 jaar zelfs 45 procent (het Europese gemiddelde ligt iets boven de 24 procent). In Denemarken is verontwaardigd gereageerd op Kesteloots veronderstelling. De koningin belegde een perconferentie waarin ze – twee sigaretten rokend – het verhaal afdeed als ,,een sensationele manier om te zeggen wat iedereen alang weet, dat veel Deense vrouwen roken.''

Haar man, ex-roker prins Henrik, nam het bij die gelegenheid op voor zijn vrouw. ,,Laat mensen doodgaan van te veel roken als ze dat willen'', zei de prins, die niet onder de indruk was van zoveel ,,politieke correctheid''. Hij herinnerde er bovendien fijntjes aan dat Ingrid, de moeder van de koningin, zo mogelijk nog meer had gerookt dan haar dochter en vorig jaar op haar negentigste is overleden.