Oude roeiknarren laten zich niet kennen

Met grote overmacht heeft de Amsterdamse studentenroeivereniging Nereus gisteren de titel op de Amstel opgeëist. Een week nadat de rode wimpel van de Roeivierkamp werd veroverd, mag nu ook de blauwe wimpel van de Head of the River het Amsterdamse botenhuis sieren. De winst bij de vrouwen ging naar de Nereus/Spaarne-combinatie die de Sk⊘ll/Gyas-combi, van olympisch medaillewinnares Pieta van Dishoeck (twee keer zilver), vier seconden voor bleef.

In feite is maar één ploeg de ware `Head of the River'. Maar op het 69ste lange-afstandkampioenschap op de Amstel strijdt driekwart van alle Nederlandse roeiverenigingen om winst in een van de vele divisies. Jong en oud, ervaren en onervaren – iedereen doet mee. Ruim 3.200 roeiers, 435 boten, 8 kilometer water: ingrediënten van een toernooi voor clubroeiers.

Het roeiseizoen is nog maar net geopend. Toch is het voor het gros van de roeiers na een week alweer voorbij. De Head is voor roeiend Nederland de bekroning op geleverde arbeid van afgelopen winter. De meeste deelnemers roeien de rest van het jaar slechts op recreatief niveau, een deel gaat twee maanden door tot de roei-elfstedentocht.

,,Wij beginnen in oktober. Weer of geen weer, we stappen altijd in die boot'', stelt Ton Broekhuizen. ,,Vandaar dat we het vandaag ook volhielden.'' Samen met zijn Zwolse ploeggenoten – de jongste is 61, de oudste 71 jaar – trainde Broekhuizen de wintermaanden tweemaal in de week voor de wedstrijd in de hoofdstad. ,,We lagen een uur bij de start voor het Amstelhotel te verkleumen zonder een kop koffie te kunnen bestellen, maar ik heb weer genoten.''

Anders dan zijn roeikameraden begon Broekhuizen pas met roeien op zijn 57ste. Rob van den Berge (67) zit al jaren `op slag' in de acht uit Zwolle. Op zijn dertiende begon zijn carrière als Head-roeier voor roeivereniging Het Spaarne uit Haarlem, als stuurman. ,,Ik weet niet precies hoe vaak ik de Head gevaren heb. Een keer of dertig, schat ik.'' In 1956 werd hij tweede in de hoogste divisie. Nooit mocht Van den Berge zich kampioen van de Amstel noemen.

Een keer haalde Van den Berge de finish niet: de boot zonk tijdens een storm. ,,Het is bijna altijd slecht weer. Dit jaar wèèr temperaturen van rond het vriespunt. Iedereen verklaart je voor gek. Men vraagt me vaak: `Waar heb je het in godsnaam voor over?' Maar het is en blijft prachtig. Gesprekken met vrienden van vroeger gaan weer door waar ze vorig jaar eindigden. De race zelf is afzien, maar na afloop krijg je een zeer tevreden gevoel. Het geheel is de charme van het roeien.''

Theo Brouwer vult zijn ploeggenoot aan: ,,Onze drang op de Amstel is om te winnen van de mensen van wie we vroeger altijd verloren.''

Door de jaren heen heeft de ploeg met rugnummer 267 de tijdrace over acht kilometer tussen Ouderkerk en Amsterdam sterk zien groeien. In 1954 werd een kampioenschap voor vrouwen toegevoegd. Aan de Head deden in die tijd hooguit zestig ploegen mee, tegenover bedraagt dat aantal ruim 435 boten.

In Nederland bleken niet genoeg achten te zijn om alle ploegen tegelijkertijd op het water te krijgen. Dubbel bootgebruik werd noodzakelijk om iedereen te kunnen laten roeien. Sinds midden jaren tachtig wordt de wedstrijd daarom in drie blokken gevaren. Eénmaal in tegengestelde richting.

De oudste veteranen en de viertjes varen tegenwoordig van Amsterdam naar Ouderkerk. De geroeide tijden kunnen niet meer worden vergeleken met de snelste ploeg, de ware kampioen van de Amstel. Het uitzicht op een eventuele winst werd de roeiers definitief ontnomen. ,,Het was voor mij het grote keerpunt in mijn leven. Ik deed niet langer echt mee, we werden verbannen naar het bijprogramma'', aldus Van de Berge. ,,We hebben het op een gegeven moment maar geaccepteerd.''

Vier jongens van veertien, één stuurman en een zak ballast van 13 kilo omdat een stuurman minimaal 55 kilo moet wegen, vormen het schrille contrast met de oude garde. Starten in Amsterdam is voor de toproeiers van morgen de gewoonste zaak van de wereld.

Jan de Jongh heeft de tijden van weleer nooit gekend. Hij roeide dit jaar zijn eerste Head. Zijn eerste meters op de kronkelende rivier zijn volledig gelijk aan die van Van den Berge.

Alleen de totale binding met het traditionele Amstel-kampioenschap ontbreekt voorlopig nog. De Jongh zal blij zijn dat de lange-afstandwedstrijden plaats maken voor twee kilometer-races. ,,Die wedstrijden gaan wat sneller voorbij, dan kan ik me lekker helemaal geven.''