`Debat nodig over vrije meningsuiting'

Burgemeester J. Som van Kerkrade en korpschef H. Mostert van de politieregio Limburg-Zuid willen een maatschappelijk debat over het garanderen van de vrijheid van meningsuiting en het tolereren van extreem-rechtse demonstraties.

Volgens beiden is het de vraag of de vrijheid van meningsuiting van een kleine groep met extreme denkbeelden opweegt tegen de grote inbreuk die gepleegd wordt op het maatschappelijk leven en de hoge kosten voor de veiligheid.

Som en Mostert zeiden dat zaterdag na afloop van de demonstratie van zo'n honderd neonazi's en extreem-rechtse sympathisanten en de tegendemonstratie van duizend antifascisten in Kerkrade en twee Duitse buurgemeenten.

De politie-inzet kostte aan Nederlandse kant 700.000 gulden. Burgemeester Som schat de totale kosten op een miljoen gulden. Het openbare leven in Kerkrade raakte een halve dag ontregeld.

De demonstraties waren aanvankelijk verboden. De burgemeester vreesde wanordelijkheden. Hij zei de veiligheid van betogers en bevolking onvoldoende te kunnen garanderen. De bestuursrechter in Maastricht vond vorig week, in een kort geding aangespannen door de extreem-rechtse Nederlandse Volks Unie (NVU), dat er onvoldoende redenen waren om de demonstratie te verbieden. De NVU deed met succes een beroep op in de Grondwet verankerde vrijheid van meningsuiting. De demonstratie van zaterdag droeg als motto: `Vrijheid van meningsuiting, ook voor volksnationalisten'.

Burgemeester Som: ,,Het in vrijheid geven van je mening is héél belangrijk. Maar we zullen in alle redelijkheid een afweging moeten maken. Moeten we dit wel tolereren? Als je ziet hoeveel impact zo'n kleine groep heeft op de bevolking, hoeveel inzet ervoor nodig is, hoeveel het kost. Hoever kun je dan gaan en wat is billijk? Ik kan me eigenlijk niet voorstellen dat zo'n kleine groep het gemeenschappelijk leven zó aantast. Dit gaat heel Nederland aan.''

De neonazi's mochten zaterdag een mars van zo'n 800 meter houden in de buurt van het NS-station, dat voor het publiek gesloten was. Het treinverkeer was enkele uren stilgelegd. De groep kreeg bescherming van 400 leden van de mobiele eenheid en van honderd agenten van het korps Limburg-Zuid die de antifascisten op een ruime afstand hielden. Daarbij deed zich volgens de politie een korte schermutseling voor. Vijf antifascisten werden aangehouden wegens openlijke geweldpleging en belediging. De antifascisten mochten, ondanks het eerdere verbod, ook een demonstratieve optocht houden tussen Kerkrade en de Duitse buurgemeente Herzogenrath. Die verliep rustig.

Burgemeester Som zegt vrijwel zeker in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak van de bestuursrechter in Maastricht waardoor hij extreem-rechts moest toelaten en beschermen.