Suriname

Phileas Fogg deed het in 80 dagen, legerleider Bouterse in 80 `handelstransporten'. De Achterpagina maakt een reis om de wereld in 80 hits. Vandaag de 39ste bestemming: Suriname.

Aan het einde van een live-uitvoering van `Vietnam' uit 1976 doet de Jamaicaanse reggae-zanger Jimmy Cliff een oproep om een einde te maken aan allerlei oorlogen. `Stop the war in South Africa, in Angola, in Mozambique, in Zimbabwe and in Surinam', zingt Cliff in dit nummer, dat in 1970 een Top 40-hit was geweest in Nederland.

Getuige zijn oproep dacht Cliff dat er in Suriname een oorlog woedde. Maar in 1975 was Suriname op vreedzame wijze onafhankelijk geworden. Vermoedelijk sprak het voor Cliff vanzelf dat koloniën pas na oorlogen onafhankelijk worden.

Cliffs `Vietnam' is de enige internationale hit waarin Suriname voorkomt. In Nederlandse hits komt het land vaker voor, maar wel altijd op een speciale manier. Anders dan de hits over Indonesië zijn die over Suriname nooit regelrechte odes aan het land. Altijd gaan de Suriname-hits over de verhouding tussen Nederland en Suriname, zoals bijvoorbeeld in `Dame uit Suriname', een nummer waarmee Cherry in 1982 de tipparade haalde: `U bent dan wel blank, maar u heeft wel zwart geld op de bank / Ik ben een dame uit Suriname, nee, dank u, ik hou niet van bananen.' En in tegenstelling tot de vaak serieuze, weemoedige nummers over Oost-Indië zijn die over West-Indië grappig en soms zelfs hilarisch.

De grappige toon van de Suriname-hits werd gezet door `Rijst met kouseband', het oernummer over Suriname dat dateert uit de tijd dat er nog geen hitparades bestonden. `Boerenkool met rookworst eten wij in Nederland,' zingt Max Woiski jr in dit vrolijke, Caraïbisch getinte nummer. `Maar in Suriname rijst met kouseband/ Boerenkool is heerlijk maar alleen in winterland / Wat moeten we anders eten in dit koude kikkerland.'

Als `Rijst met kouseband' uit 1958 al kritiek op Nederland is, dan is deze van de allergoedmoedigste soort. Anders is dit 16 jaar later in `Wij willen WW' waarmee het one-hit-wonder Henk & The Stainless Steel Band een grote hit haalde in 1974, de tijd van de massale vestiging van Surinamers in Nederland. Weliswaar worden hier net als in `Rijst met kouseband' aardige dingen over Nederland gezongen, maar het nummer eindigt in een felle postkoloniale uithaal. De geschiedenis van de Suriname-hits getuigt van het toenemende zelfbewustzijn van de Surinamers: in de jaren vijftig vroegen ze bescheiden om kouseband, in de jaren zeventig willen ze `WW à contant'.

Ruim een kwart eeuw na verschijning blijkt `Wij willen WW' behalve een hilarisch nummer vol zelfspot ook de beste Nederlandse `historische hit'. Voor wie niets weet van de massale emigratie uit Suriname naar Nederland, biedt het nummer een schat aan informatie over de motieven van de Surinamers om hun land te verlaten en de reactie van de Nederlanders hierop. `Daar in Suriname zijn we altijd werkloos / Zeg niet dat we lui zijn, want dan word ik heel erg boos', zo begint de Surinamer Henk dit lied, begeleid door de metalen klanken van zijn roestvrijstalen band. `Wij willen beter leven, dat kan in Nederland / Bij sociale zaken krijg je WW à contant.'

Vervolgens zingt Henk het refrein `wij willen WW' met een zwaar Surinaams accent. Het tweede couplet bevat een geestige verwijzing naar `Rijst met kouseband': `Wij willen heus hard werken al zijn wij dat niet gewend / Door de Nederlandse groenten voelen wij ons snel verwend.' Door de kwaliteit van de Nederlandse groenten heeft Henk niet veel nodig en kan hij van zijn WW gemakkelijk sparen voor een vliegticket voor zijn moeder, zingt hij. `Dan moet ik ook een groter huis / Dan gaan we naar die Bijlmer, daar voelen we ons thuis / Daar swingen de galerijen door het geld der overheid / Ja, wij leven daar als vorsten dank zij dit koninkrijk, dank zij de WW, WW, WW.'

In het laatste couplet neemt het lied een wending die de Nederlanders wijst op hun koloniale schuld. `Zij willen ons hier kwijt, zeg, wat vind je daar nou van / Zij willen ons weer straffen, dat is toch flauwekul / Wij die hen eens rijk maakten, kom, lik mijn zwarte ...,' zingt Henk als een echte voorloper van de Amerikaanse gangsta-rappers. Ten slotte eindigt Henk op wijs van het refrein van `Rijst met kouseband' met de woorden: `O Nederland, geef mij WW à contant.'