Ruim de analisten!

Iedere bedrijfstak kent zijn eigen virus. In de effectenwereld blijken de twee belangrijke rassen angst en hebzucht al honderden jaren onuitroeibaar. Al in de zeventiende eeuw, de tijd van Joost van den Vondel en de V.O.C., raakten mensen besmet door met elkaar en met handelaren te praten. In onze tijd van onbegrensde communicatie, verspreiden de virussen zich razendsnel en niet te stoppen over de hele wereld, de klok rond, aangewakkerd door opgewonden verhalen van commerciële analisten, als vruchtbare bronnen van besmetting.

Tot voor een jaar geleden infecteerden die goeroes iedereen met het virus van de hebzucht, en daarvan de tot dan onbekende variant nieuwe economie. Het virus eiste duizenden miljarden aan verliezen. Toch grijpen overheden en toezichthouders niet in om analisten te ruimen, om zo verdere besmetting en herhaling van verliezen te voorkomen. In tegendeel.

De analisten wisselen ongemerkt en snel van vermomming en verspreiden nu het angstvirus – het latijnse woord virus staat voor vergif en venijn. Die angst remt, verlamt, versuft en benevelt het gezonde verstand. Anders dan de hebzucht, die stimuleert, mensen opzweept, als pepmiddel werkt en de kooplust stimuleert. Zo belandt je van de zon in de regen.

Zo rampzalig zijn de koersdalingen niet. De beursindexen en -koersen dalen tot een peil dat bijna overeenkomt met historische, stijgende gemiddelden. Zo corrigeert de werkelijkheid na verloop van tijd altijd de hebzucht, tot de volgende hausse. Eigenlijk moeten je beleggingen bestand zijn tegen of ongevoelig zijn voor deze fluctuaties.

De afgelopen tech-hausse onderscheidt zich van andere opwaartse bewegingen door het enorme aantal beursvirus besmette, onervaren, goedgelovige beleggers dat met teveel (geleend) geld en te laat in de opwaartse cyclus aandelen kochten. Niet alleen rechtstreeks op beurs, maar bijvoorbeeld ook via constructies als de beleggingshypotheek.

Het goede nieuws is dat mensen die hun hypotheekaflossing opbouwen via een beleggingsverzekering, tegen regelmatige premiebetaling, profiteren van de lagere koersen. Ze doen ongemerkt aan een vorm van middelen en automatisch beleggen, voor de lange termijn, en kopen met hun vaste premies nu meer participaties in de fondsen die de verzekeraar biedt. Niet iedereen bekijkt het zo positief, maar het is wel waar.

Ook voor werknemers bij ondernemingen die personeelsopties bieden, keert het tij. De uitoefenprijs van nieuw uit te geven opties ligt bij de meeste bedrijven aanzienlijke lager dan voorheen. Dat vergroot de kans op koerswinst en maakt het vooraf betalen van belasting over de optiewaarde aantrekkelijker. Bedrijven zouden een extra optieronde moeten inlassen.

Zo duiken links en rechts de voordelen van lagere koersen op. Financiële producten met een gegarandeerde uitkering (garantiefondsen), gebaseerd op de gedaalde AEX-index of andere indexen, en beursnotering worden eveneens goedkoper. Actieve beleggers die de weg weten, hoeven niet stil te zitten.

Het angstvirus verlamt, hoe onlogisch dat ook klinkt. Want door op lagere koersen te kopen, vergroot je immers de kans op koerswinst. Die verlamming blijkt bijvoorbeeld ook uit de losse verkoop van beleggersbladen. Een van de uitgevers zette de verkoop van de afgelopen jaren uit in een grafiek en legde die op de grafiek van de AEX-index. Dan blijkt er een samenhang. Men koopt meer bladen bij stijgende koersen. Dat geldt eveneens voor de koop van aandelen.

Hoe voorkomt een actieve belegger een besmetting, kweek je weerstand tegen angst en hebzucht? Hoe bescherm je je tegen koersfluctuaties? Door bijna uitsluitend actief te zijn in grote fondsen. Dat zijn niet zonder meer de 25 bedrijven in de AEX-index. Die index lijkt ieder jaar meer op een vuilnisvat, omdat de beurs modieuze en veel verhandelde (kabel)bedrijven op topkoersen toelaat en die vervolgens weer zit dalen. Een belegger die vrijwillig of noodgedwongen de index volgt – een indexbelegger – krijgt daardoor steeds meer troep in zijn portefeuille. Heel merkwaardig!

De vijftig hoofdfondsen van de eurozone zitten in de Dow Jones Eurostoxx 50-index. Daarin blijft altijd handel. Het gaat per 1 januari 2001 om acht Nederlandse bedrijven: ABN Amro, Aegon, Ahold, ING Groep, Koninklijke Olie, KPN, Philips en Unilever. Die zijn uitstekend te combineren met kort- en langlopende opties tot een niet te besmetten portefeuille. Zo eenvoudig is beleggen.

Adriaan Hiele beantwoordt vragen van lezers op www.nrc.nl/economie.