Oranje met mes op de keel

Het Nederlands voetbalelftal speelt vanavond tegen Andorra en woensdag tegen Portugal. Oranje kan zich weinig meer veroorloven in de WK-kwalificatie en moet zijn kwaliteiten maximaal benutten.

Louis van Gaal begint vanavond in de schaduw van het immense Nou Camp-stadion, waar hij als coach van FC Barcelona successen oogstte maar uiteindelijk roemloos via de zijdeur verdween, aan een serie van twee belangrijke wedstrijden met het Nederlands elftal. Cruciaal is het allemaal nog niet.

Zelfs als Oranje woensdag van Portugal verliest, maakt de halve finalist van Euro 2000 in groep 2 nog kans op de tweede plaats die via een dubbele play-offwedstrijd ook uitzicht biedt op deelname aan het wereldkampioenschap van volgend jaar in Japan en Zuid-Korea. Al heeft het Nederlands elftal die kleine kans dan niet meer in eigen hand. Om te beginnen zal vanavond in het mini-stadion van El Barça sowieso van het nietige Andorra gewonnen moeten worden.

Binnen een halve week kan Oranje wel duidelijkheid verschaffen over de huidige kracht van het vlaggenschip. Nederlanders zijn snel geneigd hun nationale elftal af te schilderen als een van de beste ter wereld. Tactisch en technisch mag dit misschien zo zijn, maar wat is dat waard als rendement op het juiste moment uitblijft? In voetbal zijn meer aspecten doorslaggevend dan het schoppen tegen een stukje leer.

Zoals mentale weerbaarheid, volwassenheid en fysieke kracht. Maar ook concentratie en het maken van de juiste keuzes. Hoe kon het gebeuren dat door de wol geverfde profs in De Kuip tegen Portugal als versteend bleven staan bij een fluitje uit het publiek? Om over de defensieve blunders die werden gemaakt bij het tweede doelpunt maar te zwijgen.

Fouten die zich niet snel in één wedstrijd zullen herhalen. Vandaar misschien dat Van Gaal zich de afgelopen maanden steeds optimistisch heeft uitgelaten over de kansen van Oranje in Portugal. Als zich geen slapstick-achtige taferelen voordoen zoals in De Kuip acht hij zijn team, dat weer versterkt is met vleugelaanvallers én verdediger Jaap Stam, in staat in Porto te winnen.

Dat doel is in de historie maar weinig Nederlandse topteams gegeven. Op het hoogste niveau moet daarvoor ver in de historie worden teruggegaan. In 1969 versloeg Ajax in Lissabon Benfica in een memorabele wedstrijd met 1-3. Thuis had de ploeg van Rinus Michels zich lelijk verkeken op het team van Torres dat met dezelfde cijfers bewees geen enkele moeite te hebben met de besneeuwde grasmat van het Olympisch Stadion. Na een beslissingswedstrijd in Parijs bereikte Ajax dat voorjaar via een 3-0-zege alsnog de halve finale.

In 1975 versloeg PSV in het Europa Cup 2-toernooi Benfica in eigen stadion met 1-2. In 1992 had het Ajax van Van Gaal in de uitwedstrijd geen moeite met de Portugese subtopper Guimaraes (0-3). Het Nederlands elftal kon één keer winnen van Portugal. Maar dat was thuis in de EK-kwalificatiewedstrijd in De Kuip in 1991. Van de vijf overige ontmoetingen werden er vier verloren en eindigde het vriendschappelijke duel in Parijs van twee jaar geleden in een gelijkspel. Het Portugese voetbal ligt Nederland niet en dat heeft alles te maken met de vaak stugge defensies.

Een overwinning in het Estadio das Antas zou de discussie rondom Louis van Gaal doen verstommen. Na zijn teleurstellende start als bondscoach rees de vraag of de internationals, waarvan een aantal hem vanaf de jeugd bij Ajax tot in Barcelona hebben vergezeld, misschien op hun leermeester zijn uitgekeken. Zo verkondigde Marc Overmars in het laatste nummer van Sportweek dat hij genoeg heeft van de regeltjes die Van Gaal de spelers telkens voorschrijft. ,,Als je jong bent, kijk je daar anders tegenaan dan wanneer je ervaring hebt opgedaan'', zei de flankspeler van Barcelona.

Vanavond kan het Nederlands elftal tegen de postbodes, politie-agenten en onderhoudsmonteurs van Andorra voor het eerst zijn ware gezicht laten zien. De wedstrijd is verplaatst naar Barcelona, omdat het dwergstaatje slechts beschikt over een accommodatie die geschikt is voor duizend toeschouwers. Bij aankomst in de Catalaanse hoofdstad werd Oranje gisteren verrast door een meer dan behaaglijke temperatuur van 27 graden. De perfectionist Van Gaal, die ervoor koos zo lang mogelijk in Nederland te trainen waar het echter deze week nog sneeuwde, blijft ook niets bespaard.

Andorra deinst er niet voor terug met tien man te verdedigen. Daarin is de ploeg tamelijk succesvol gezien de kleine nederlagen die vooral thuis zelden hoger oplopen dan twee, drie doelpunten verschil. Portugal kwam ook in de thuiswedstrijd niet verder dan een 3-0 zege, hoewel Figo al na één minuut scoorde. Oranje, dat gisteravond vooral op vrije trappen, penalty's en hoekschoppen trainde, zal met vleugelspel het verdedigingsblok uit elkaar moeten rukken.