`Roma door eigen mensen uitgebuit'

Woekerpraktijken vormen een van de grootste problemen binnen de Roma-gemeenschap in Tsjechië. Volgens de Tsjechische regeringscommissaris voor de rechten van de mens, Jan Jarab, gaat een groot deel van de Tsjechische Roma gebukt onder ondraaglijke renteverplichtingen. Vaak is de rente op een onderlinge lening zelfs honderd procent. In Tsjechië leven tussen de twee- en driehonderdduizend Roma.

Het interministeriële comité dat zich met Roma bezighoudt – waarin ook Roma-leiders vertegenwoordigd zijn – heeft besloten het taboe rond de woekerpraktijken te doorbreken. ,,Het is een vicieuze cirkel van nationale omvang en de slachtoffers zijn niet in staat om dit zelf te doorbreken'', aldus Jarab. Hij onderstreept dat woekerpraktijken onder de armsten overal in de wereld voorkomen. In een gesprek met deze krant onderstreept hij dat de Roma vaak gedwongen zijn om bij elkaar te lenen omdat ze niet bij gewone banken terechtkunnen. ,,Een lening van duizend kronen [ongeveer vijftig gulden] kan binnen de kortste keren resulteren in een schuld van honderdduizend kronen.''

De laatste twee jaar zijn vooral in het industriële noorden van Tsjechië, waar veel Roma in achterstandswijken wonen, grote problemen ontstaan. Groepen Roma hebben andere Roma dermate aan zich verplicht dat er volgens Jarab sprake is van ,,pure slavernij''.

De regeringscommissaris voor de rechten van de mens wil op verschillende fronten actie ondernemen. Er moet een fonds komen waar Roma voor leningen terechtkunnen als ze bijvoorbeeld door een huwelijk of een begrafenis plotseling voor onvoorziene uitgaven staan.

Verder moeten er sociale werkers worden opgeleid die de Roma overtuigen dat het beter is hulp te zoeken dan steeds verder in de schuld te raken. Ten slotte wil Jarab ook dat de uitkeringsinstanties in Tsjechië een socialer karakter krijgen. Roma krijgen nu vaak hun uitkeringen – de meesten hebben geen werk of zijn invalide – anoniem overgemaakt. Deze uitkeringen gaan vaak rechtstreeks naar de woekeraar.

De problematiek rond de woekerrentes is al jaren bekend. Roma-leiders waren echter terughoudend om in het openbaar over deze praktijken te spreken uit angst voor negatieve publiciteit over de Roma-gemeenschap.