Opgescheept met elkaar tot het einde

Roompap en dieren van suikergoed, pasteien en een heuse pauw, gevild, gebraden en weer in zijn verenpak gehesen, tooien de tafel van Goudheuvel. Maar Goudheuvel, een naam als van een kasteel in een sprookje, heeft weinig feestelijks voor de veertienjarige Marjorie. Zij moet er gaan wonen. Zij zit aan als bruid, want ze is als kind uitgehuwelijkt aan Allard van Goudheuvel. Marjorie en Allard zijn de hoofdpersonen van Spelregels. Het verhaal van een middeleeuws huwelijk door de jonge Middelburgse debutante Floortje Zwigtman.

Spelregels is een verfrissende historische jeugdroman. Verfrissend dankzij het vertelperspectief. Doorgaans is er, in historische jeugdromans zoals van Simone van der Vlugt of Thea Beckman, een alwetend verteller aan het woord. Gedeeltes over `hoe de wereld vroeger in elkaar zat' krijgen in dit soort boeken dan ook al snel iets plichtmatigs, hoe spannend zo'n boek voor het overige ook zijn kan. Zwigtman ontkomt aan het gebruikelijke voorlichtende toontje doordat ze Marjorie en Allard om beurten zelf aan het woord laat.

Het is een spannend, meeslepend idee je toekomstige echtgeno(o)t(e), die je nog nooit hebt gezien, voor het eerst te ontmoeten. Helaas blijkt Marjorie niet de prinses van Allards dromen, Allard niet haar prins op het witte paard.

Schrijnend is de onhandige, dronken passage waarin ze uiteindelijk in het bruidsbed belanden. Allard krijgt op de gang nog gauw de wortel van een alruinplant in de hand gedrukt. Zo'n wortel lijkt op een mensje.

Marjorie: ,,Moeder had me verteld dat mannen het recht hadden met hun vrouw te vrijen wanneer ze dat wilden. Dat was de straf voor de vrouw omdat zij van de appel in de paradijstuin had gegeten. [...] Ik vroeg me af of Allard me deze keer al zwanger zou maken. [...] Maar Allard had te veel gedronken. Hij ging van me af nog voor hij zijn lendendoek had losgemaakt.' Geen bebloed laken voor de familie, de volgende ochtend.

Zwigtman is erin geslaagd haar verhaalfiguren `levend' te maken. Historische kennis is soepel in het verhaal verweven, waarbij het helpt dat een van de twee hoofdpersonen zich in een geheel nieuwe omgeving bevindt. Helemaal omzeilen doet Zwigtman de valkuilen van het genre niet. Ook haar vrouwelijke hoofdpersoon heeft net iets te sterke tegendraadse, individualistische trekken, zoals de meisjes bij Beckman ook altijd vertonen. Maar Zwigtman laat wel de worsteling van Marjorie zien. Allard mag met haar doen wat hij wil. Al wil hij haar schoppen en slaan. Of niet?

Marjorie en Allard haten elkaar al gauw. Subtiel, zonder de grote gevoelens direct te benoemen, maakt Zwigtman beider benauwenis voelbaar. Tot de dood hen scheidt zitten ze met elkaar opgescheept, er is niets aan te doen. Marjorie's buik blijft leeg, waarmee ze zich de toorn van haar schoonmoeder op de hals haalt. Zij is geen goede vrouw. Allard is geen goede man, omdat hij altijd onderdoet voor zijn grote broer, die stierf aan de pest. Beide jongelingen worden verantwoordelijk gehouden voor waar ze niets aan kunnen doen, terwijl ze tegelijkertijd nergens zelf een stem in hebben.

Floortje Zwigtman: Spelregels. Het verhaal van een middeleeuws huwelijk. Fontein. Vanaf 11 jaar. ƒ29,95