`Kabinet haspelt met sociaal-economisch beleid'

Minister Vermeend riep werkgevers en vakbonden deze week in een brief op tot loonmatiging. Het kabinet kan er zelf beter voor zorgen de loonkosten te verlagen, zegt SER-kroonlid A. Kolnaar.

Begrijpelijk, is de enige positieve kwalificatie die prof.dr. Ad Kolnaar over heeft voor de brief waarin minister Vermeend (Sociale Zaken) de sociale partners oproept om de lonen te matigen.

,,Er zijn nogal wat signalen dat het niet goed gaat met de wereldeconomie. Het is begrijpelijk dat je je daar als minister zorgen over maakt. Maar een brief aan het kabinet zelf was meer op zijn plaats geweest'', zegt Kolnaar.

Minister Vermeend stuurde deze week een brandbrief naar de Stichting van de Arbeid, waarin werkgevers en werknemers vertegenwoordigd zijn. Werkgevers, maar vooral de vakbonden moeten er voor zorgen dat de loonkosten in toom blijven, aldus Vermeend. De contractlonen zijn sinds 1995 langzaam opgelopen van gemiddeld 1,4 procent naar een verwachte vier procent in 2001. Door de hogere loonkosten is de concurrentiepositie in het Eurogebied sinds 1998 met zeven procent verslechterd. En voor het eerst sinds 1994 moet met werkloosheid rekening worden gehouden, hield Vermeend de werkgevers en werknemers voor.

Prof.dr. A. Kolnaar, hoogleraar economie, onafhankelijk kroonlid van de Sociaal Economische Raad en CDA-lid, vindt dat er met de loonvorming niets aan de hand is, hoewel de contractlonen dit jaar gemiddeld met vier procent stijgen.

,,Gegeven de inflatie van vier procent en de productiviteitsstijging van 1,5 à 2 procent – en dat is voorzichtig geraamd – is er helemaal geen sprake van een reële loonkostenstijging'', zegt Kolnaar.

Maar de concurrentiepositie is wel verslechterd?

,,Dat komt vooral door de verhoging van de BTW. En de vraag is of de premies voor de sociale zekerheid wel zo hoog moeten zijn. De werkloosheid is gedaald. De reserves in de sociale fondsen zijn enorm opgelopen. Onnodig. Het kabinet had al jaren geleden de loonkosten omlaag kunnen brengen door premies te verlagen. Dan had Nederland er in deze tijd van een mogelijke recessie er beter voorgestaan. Dit kabinet is enorm aan het haspelen met het sociaal-economisch beleid.''

Gehaspel? Er is heerst toch rust op sociaal-economisch terrein en bij het begrotingsbeleid. Allemaal dankzij de Zalmnorm.

Het kabinet heeft jarenlang de groei te laag ingeschat. Op iets meer dan twee procent, nog nooit vertoond in Nederland. En dan verbaasd zijn dat het in de publieke sector op een failliet uitloopt. Het is bijna schizofreen: aan de ene kant zeggen dat er een tekort is aan leraren, en aan de andere kant de lerarenopleiding failliet laten gaan. Dat komt allemaal door de strikte scheiding van inkomsten en uitgaven (de Zalmnorm, red).''

Door behoedzaam te begroten creëer je meevallers. Is dat niet verstandiger dan veel risico te nemen?

,,Een te lage groeivoet hanteren is even onverstandig als een te hoge groeivoet. Alleen politici hebben het dan gemakkelijker want dan hoeven ze niet bezuinigen. Maar intussen zijn de problemen in zorg en onderwijs opgelopen. Dat had niet gehoeven. De inkomstenmeevallers gaan vooral naar aflossing van de staatsschuld. Want dat heeft prioriteit nummer één bij dit kabinet. Dat begrijp ik niet. De problemen in zorg en onderwijs zijn al jaren groot. Stel dat die recessie er komt: dan hebben we onopgeloste problemen in de publieke sector en een beetje lagere staatsschuld. Nou proficiat. De staatsschuld heeft bovendien een belangrijke functie. Beleggers hebben behoefte aan veilige beleggingen, zeker in mindere tijden.

Terug naar de lonen. In sommige sectoren is sprake van vijf procent loonstijging. Is dat toch wat veel?

,,Dat vind ik niet. Stijging van de lonen is functioneel en logisch door de krappe arbeidsmarkt. Dit kabinet wil toch meer marktwerking. Hogere lonen bij een krappe arbeidsmarkt ìs marktwerking. De vakbonden springen heel verantwoord om met de lonen. Ze houden bijvoorbeeld altijd rekening met risico van oververhitting van de economie. De bonden komen steeds meer voor een dilemma te staan. Moeten ze bij deze zorgelijke economische ontwikkelingen de op zich redelijke looneisen, zeker in sectoren met achterstanden, nog doorzetten? De vakbonden zijn hoe dan ook veel verantwoorder bezig dan Paars met zijn begrotingsbeleid.''