Jason and the Argonauts

Helemaal aan het eind van de wereld ligt een eiland waar skeletten behendig over muurtjes springen. En waar Poseidon zijn machtige torso boven de zeespiegel verheft. In de fantastische film Jason and the Argonauts zijn ze tot leven gewekt door kunstenaar Ray Harryhausen.

De avonturenfilm uit 1963 is een vrije, meeslepende bewerking van de Griekse mythe van Iasoon en de Argonauten, die met hun schip de oceaan bedwingen op jacht naar het gulden vlies. Onderweg krijgen ze nogal wat voor de kiezen: van vallende rotsblokken midden op zee tot afschuwelijke harpijen die bloed willen zien.

Bestonden deze wezens voorheen alleen in de fantasie, sinds het tijdperk-Harryhausen zijn ze in beweging gekomen, en hoe. Zijn stopmotiontechniek was revolutionair en lokt nog steeds ademloos kijken uit. Alle special effects zijn handmatig beeldje voor beeldje opgenomen (24 beelden per seconde), een huzarenstukje dat met zichtbaar veel liefde werd geklaard.

Beroemd is het metershoge standbeeld van een Titaan dat tot leven komt, maar het klapstuk zijn de lenige skeletten die ontspringen aan de tanden van een zevenkoppige draak. De knokige geraamtes die vechten tegen de gebronsde Griekse lichamen vormen een van de hoogtepunten uit de surrealistische cinema. Hun wonderlijke zwierigheid, met een bungelende arm en een rollende schedel, is vreemd en geloofwaardig tegelijk, precies datgene waar een special effect aan moet voldoen. Tegenwoordig wordt er met computer generated images naar gestreefd om de werkelijkheid te imiteren, Ray Harryhausen wilde juist de fantasie nabootsen, zoals ook in It Came from Beneath the Sea.

Zeus en Hera zorgen voor de komische noot in de film, door vanaf de Olympus op de aarde neer te kijken. Ondertussen spelen ze een soort Grieks Risk met Jasons leven als inzet, om de verveling te verdrijven – de goden zien het ondermaanse vooral als een prettige verstrooiing tijdens hun eindeloze bestaan. Jason begint hen echter te wantrouwen en windt er geen doekjes om: ,,De goden zijn wreed, we moeten leren zonder ze te leven.'' Hij moest wel helemaal naar een eiland aan het einde van de wereld, en weer terug naar het andere einde, om daar achter te komen. Maar zelden is wreedheid zo mooi in beeld gebracht.

Jason and the Argonauts (Don Chaffey, 1963, GB), zaterdag, Net5, 18.40-20.30u.