Christenrock tegen wil en dank

Preken doen de christelijk geïnspireerde rockbands niet meer. `We willen niet in christelijke zalen spelen, we willen beoordeeld worden op onze muziek.'

Twintig jaar geleden was christelijk geïnspireerde popmuziek, beter bekend als `relipop', synoniem met waterige getuigenismuziek die slechts bloeide in het koffiebar-circuit. Tegenwoordig weigeren christelijke rockmuzikanten om te preken en willen ze het christelijke Flevo Totaal-festival in het Brabante Liempde graag inruilen voor de `seculiere' popfestivals Pinkpop of Lowlands.

`t Haske in het Friese Balk is een sociaal-cultureel centrum zoals je die zoveel hebt op het platteland. Zo'n tent heeft niet elke avond een Amerikaanse band binnen de poorten. The Violet Burning begint hier een kort toertje voor een hoogst gemengd publiek: zestienjarige dorpsschonen, dikbuikige vrijgezellen van twee tot drie keer zo oud en jongelui die woord voor woord de teksten van de band meezingen.

Want The Violet Burning is populair – in bepaalde kringen. De EO gaf kaartjes weg voor dit optreden, want de band staat, enigszins tegen wil en dank, te boek als christelijk. Ze spelen wel op Flevo Totaal en tot dusverre niet op het Lowlands-festival – al wordt daar momenteel druk aan gewerkt.

Wie, tuk op een verzetje en zonder voorkennis zo'n band gaat bekijken, merkt weinig van die christelijke achtergrond. In de aankondigingen komen God noch Jezus noch de Heilige Geest ter sprake. In de teksten af en toe wel, maar die zijn over zo'n PA-systeem toch amper te verstaan temidden van zulke nogal luidruchtige gitaarrock – hooguit mee te brullen als je ze al kent.

Wel stipt zanger en songschrijver Michael Pritzl af en toe `serieuze' onderwerpen aan – de dood van een vriend, de hersenspoelende werking van de negentig Amerikaanse televisiekanalen. Het uiterlijk van de bandleden doet al evenmin stoffige relirockers vermoeden. Ze zijn grootafnemers van zwarte haarverf, hetgeen in combinatie met Pritzls diepzwart opgemaakte ogen voor een wat gedateerd `Goth'-uiterlijk zorgt – maar dat past weer bij de sfeervol golvende muziek van de band. De bassist lijkt sprekend op zanger Brett Anderson van Britpopband Suede en achtergrondzangeres Angela Barnett is gewoon bloedmooi.

,,Ik ben christen'', zegt Pritzl, ,,dat zijn we allemaal. Maar we afficheren onszelf niet als een christelijke band. Het maakt ons niet uit waar onze fans vandaan komen, we zijn een rock `n' roll-band. Iedereen heeft zijn eigen geloof, het heeft niet veel zin om op een podium te staan preken. Muziek maken, dat is goed genoeg voor ons. Dat kan op zichzelf een spirituele ervaring zijn.''

Stigma

Pritzl spiegelt zich graag aan U2. Logisch: dat is een groep met een soortgelijke, gelovige achtergrond, die wereldwijde roem heeft vergaard in wat in christelijke hoek (en alleen daar) het `seculiere' circuit wordt genoemd. Terwijl The Violet Burning in christelijke kringen veel bekender is dan daarbuiten, zeker hier.

,,We zijn blij met elke vorm van radio-airplay'', zegt Pritzl. ,,Maar we worden meer gedraaid op radiostations van scholen dan op christelijke zenders. Het zou niet uit moeten maken wie onze platen koopt, christenen of niet. Maar we lijden enigszins onder het stigma van christelijke band.''

Pritzl zingt niet per se over geloofszaken. ,,Het gaat over allerlei aspecten van het leven, die iedereen ervaart. Over liefde, dood, verlies, hoop en ja, ook over het geloof. Want sommige mensen graven op een gegeven moment dieper en komen dan bij Jezus uit. Anderen worden moslim of boeddhist.''

In de Verenigde Staten is de markt voor `christelijke' muziek een stuk groter dan in Europa, volgens Pritzl. Maar zijn band heeft daar weinig aan. ,,Veel christelijke platenzaken zouden ons album Plastic And Elastic nooit verkopen, want ik sta rokend op de hoes. Hoe kun je een christen zijn en roken tegelijkertijd? Voor mij heeft het geloof niks met dat soort regels te maken. Geloof gaat over iets groters. God accepteert me zoals ik ben, of ik nu rook, mijn haar zwart verf en make-up draag of niet. Ik spiegel me graag aan die mooie songtitel van Maria McKee: you gotta sin to get saved. Ik ben de meest zondige mens die ik ken, ik ben niet beter dan wie ook omdat ik toevallig gelovig ben.''

Kerken zijn saai, vindt Pritzl. En veel generatiegenoten met hem. ,,Ik zie een revolutie bij jongere christenen, die vinden dat het okee is om in rock `n' roll te zijn, om je gitaar te laten feedbacken en op de grond te kronkelen. Het is okee om jezelf uit te drukken in alle vrijheid, binnen je geloof.''

Dat is precies wat EO-programmamaker Floor Koomen signaleert. ,,In de jaren zeventig, toen het koffiebar-circuit bloeide, was muziek een ambacht, een middel om je geloof uit te dragen. Nu wordt muziek, ook in christelijke kringen, eerder als kunst gezien. Ook gelovige mensen drukken zichzelf op een authentieke manier uit. En omdat ze gelovig zijn, speelt dat wel een rol, maar preken is er niet meer bij.''

Het gelovige volksdeel is geëmancipeerd, denkt Koomen. ,,De christenheid was ooit een smaakbepalend element in de cultuur, maar is vanaf de jaren zestig, zeventig in de verdrukking gekomen. Om die dreun te verwerken, stelden ze zich echt op als christen. Muziek was een middel om te evangeliseren. Maar voor jongens als Pritzl en David Eugene Edwards van 16 Horsepower is het geloof eerder een vanzelfsprekende zaak. Die distantiëren zich ook op een milde manier van de gospelscene.''

Koomen spreekt liever niet over gospelrock of, nog erger, relirock, maar over `muziek van christelijke muzikanten'. ,,In ons radioprogramma Xalt willen we een soort galerie inrichten voor zulke muzikanten.'' Dat hij op die manier bijdraagt aan een zekere `ghettovorming', aan wat hij zelf noemt `verzuiling', daar haalt hij de schouders over op. ,,Ik ga heel erg uit van het artistieke product.'' Hij noemt bands als Delirious?, POD, MxPx, Over The Rhine, Vigilantes Of Love en Iona als bands die zo naar meer wereldse kringen zouden kunnen doorbreken, iets wat DC Talk en Sixpence None The Richer als op hitparade-niveau gelukt is.

Dat zo'n band als Glorybox juist niet met de `christelijke' pers wil praten en in `christelijke' zalen wil optreden, vindt hij op zich een uiting van verzuiling. ,,Dan zie ik meer in wat David Eugene Edwards van 16 Horsepower zegt: waarom zouden we niet in zulke zalen spelen? Dat zou gewoon niet uit moeten maken.''

Sonic Youth

Glorybox, een in Kopenhagen gestationeerd trio met leden uit Noorwegen en Amerika aan boord, distantieert zich van de christelijke scene. ,,Noem ons alsjeblieft, alsjeblieft niet in één adem met The Violet Burning'`, zegt bassist Jan-Erik Styg, waarbij hij eraan voorbij gaat dat zijn trio dezer dagen twee keer met de Amerikanen optreedt. ,,Zij zijn groot in de christelijke scene, dat zijn wij nooit geweest. We willen niet meer in christelijke zalen spelen, we willen beoordeeld worden op onze muziek.'

`Nu kun je met die band heel goed een boom opzetten over die muziek, die in hun geval neerkomt op een interessante mix van Portishead-achtige sferen en Sonic Youth-achtige gitaarnoise. Maar als ze het eenmaal over God en het geloof hebben, houden ze er niet over op. ,,Het geloof is iets heel persoonlijks. We schamen ons er absoluut niet voor, het is bovendien de inspiratie voor onze muziek. Maar we willen absoluut niet preken. En dat ligt juist moeilijk in de christelijke scene, waar het soms lijkt alsof er quota bestaan voor het gebruik van het woord Jezus. Daar gaat het ons niet om. We hebben van God het talent gekregen om muziek te maken en dat willen we graag aan Hem teruggeven.'' Hij ergert zich aan het bestaan van een aparte christelijke scene. ,,Je moet je niet isoleren'', vindt hij. ,,Dat is niet bijbels.'`

Ook de Nederlandse groep Beam heeft problemen met het christelijke circuit en doet verwoede pogingen om daaruit te breken. Enkele jaren geleden zat de groep nog diep in die scene, maakte men een cd voor het christelijke label GMI en begeleidde men de Amerikaanse gospelzanger Larry Norman. Maar nu heeft de groep een contract met hetzelfde platenlabel dat ook Songfestival-deelneemster Michelle herbergt. De single Know You wordt al gedraaid op 3FM, en niet alleen door de EO.

,,We hebben nooit iets anders willen zijn dan een rockband'', zegt leadzanger en bassist Hans Sigmond. ,,Maar langzaam maar zeker zijn we in dat circuit terechtgekomen. En dat is jammer. Er is niks mis met die mensen, maar je krijgt dan meteen zo'n stempel: oh, zo'n EO-bandje.'`Sigmond is niet tevreden met het artistieke klimaat in het christelijke circuit. ,,Dat is misschien overal zo, maar in die scene hebben ze ook nog eens weinig geld. Bovendien heerst daar een soort ongeschreven regel, namelijk dat je God moet verkopen door middel van de muziek. Daarmee devalueer je de muziek, ga je voorbij aan waar muziek eigenlijk voor bedoeld is: dat is al een spirituele ervaring op zich.'`

Hoe voortvarend de mannen van Beam hun opmars in het `seculiere' circuit ook voortzetten, dat ze christen zijn is niet iets om zich voor te schamen. ,,We zingen over het leven, over de dingen die ons bezig houden. Over punaises, over seks, over God. Maar we zijn niet bezig met het verkopen van het evangelie. In christelijke kringen wordt dat niet echt begrepen. Dat is best een verstikkend klimaat, ja. Dat is jammer, het is toch het nest waar we uit voortkomen. Maar ja, laat ons maar gewoon ons ding doen, dan zien we wel verder.'`

Maar ook vanuit meer wereldse kringen wordt er soms vreemd op bands als Beam gereageerd. ,,Raar is dat. Bijna elke grootheid heeft wel eens over God gezongen, om zich tegen Hem af te zetten of om Hem te eren. Lenny Kravitz wordt niet als een EO-act gezien, maar een Nederlandse band die zoiets doet wel. Dat vind ik een gekunstelde situatie.'`

Dat vindt Pier van der Plaats ook. In het Friese dorpje Koudum, niet ver van Balk, regelt hij optredens voor bands als The Violet Burning, Glorybox en het Finse Jacks Of All Trades. Maar hij zegt er zelden bij dat het om bands met een christelijke achtergrond gaat, zodat die ook wel eens terechtkomen in een Hell's Angels-café. Hij doet trouwens ook zaken met `wereldse' bands. ,,Het gaat mij om de muziek. Dit zijn gewoon goede bands, die zo op Pinkpop en Lowlands zouden kunnen staan. Kijk, als mensen gepreek willen horen, moeten ze naar de kerk gaan. Daar kunnen ze het krijgen.'`

Vanavond treedt Glorybox op