Iedereen z'n eigen witwasserette

Bij Real Club de Golf Campoamor zit men al in de voormiddag aan de flutes met champagne. Buiten is het een grijzende zondag, met neerslag die twijfelt tussen sneeuw en motregen. Maar hier binnen, in de Utrechtse Jaarbeurs, nemen de bezoekers van virtuele subtropische zandstranden, elastische palmbomen en azuren luchten alvast een voorschot op hun zwitserleven.

In het voorbijgaan vang ik een flard op van een heer in antracietkleurige pullover met lamswollen gele shawl: ,,...liever nog in België. Want wij betalen ons hier natuurlijk helemaal blauw''. De fiscus, zo blijkt al snel, dáár gaan de gesprekken hier eigenlijk over. Wat ook de aantrekkingskracht is van alle huizen die te koop worden aangeboden door de 190 standhouders op de beurs `Second Home International' – het gaat er vooral om dat de ligging uit het zicht moet zijn van de Nederlandse belastinginspecteur. Of zoals het foldertje van onroerendgoed adviseur J.M. Muusers stelt: `Zwitserland, waar privébezit nog niet wordt uitgemolken'. Organisator Fetze Pijlman kan ook niet zeggen hoeveel huizen er nu daadwerkelijk van eigenaar wisselen ,,want dat wordt niet bijgehouden. Het is een ondoorzichtig gebeuren zo'n huis in het buitenland.''

Nederlanders zijn, zoals bekend, gedurende de aanhoudende economische voorspoed de afgelopen tien jaren rijk geworden. Dat ging gepaard met een evenzo belangrijke omslag in mentaliteit: Nederlanders vinden het ook niet meer érg om rijk te zijn. Niks overvloed en onbehagen, wie een cabrio niet ziet zitten, en ook dat zeilbootje al heeft, zoekt naar drastische middelen om de verworven welstand veilig te stellen. Zeker als die overvloed de vorm heeft van cash zwart geld, dat met de komst van de euro in januari volgend jaar op slag waardeloos wordt, is de drang sterk om op zoek te gaan naar een privé witwasserette. De aandelenbeurs met zijn sinds enige tijd kelderende koersen is geen veilige vluchtheuvel meer. Onroerend goed lijkt voorlopig wel vastigheid te bieden – tot natuurlijk die markt ook instort.

Maar voorlopig lopen de bezoekers van de beurs koopkrachtig van paviljoen tot paviljoen. Hier kan men een glaasje rode wijn drinken onder het motto `leef als een Nederlander in Frankrijk', elders onder het genot van een uitheemse pilsner luisteren naar een verhaal over die spotgoedkope chalets in Tsjechië.

In Second Home-news, het nieuwe kwartaalblad voor bezitters van tweede huizen, zet Pijlman uiteen hoe gevarieerd het publiek van zijn geesteskind is geworden. Terwijl een tweede huis voorheen alleen voor ,,wat deftige mensen'' was weggelegd, is volgens Pijlman tegenwoordig ,,het elitaire er wel van af''. De boodschap van de genivelleerde huizenbeurs is dan ook dat er voor iedere portemonnee wel een tweede huis is. Alleen natuurlijk niet in de twee populairste landen Frankrijk en vooral Spanje, die ook de meeste standhouders hebben. Zo biedt `Drs van Coeverden/Casas Sol', specialist op het gebied van de Costa del Sol, golfappartementen vanaf een slordige twee ton, villa's rond vijf ton maar ook prijsloze `mansions' met zwembaden van Olympische afmetingen en `panoramisch uitzicht'. Of wordt het toch Golf Resort Mosa Trajectum `omdat klasse uw keuze is en internationale allure uw standaard'? Het moet alleen nog maar helemaal gebouwd worden bij het Spaanse Murcia. Hier is ook nieuws te melden: één van de investeerders is, volgens de prachtige brochure, Johan Cruijff onder de naam `Johan Cruijff Golf & Sports Resort'. Cruijff gaat in Murcia zijn sportacademie bouwen. ,,U moet dan ook niet raar opkijken als u hier ineens oog in oog komt te staan met Johan Cruijff zelf.''

Voor de minder gefortuneerde aspirant belastingvluchteling zijn er gelukkig de `schöne Kroatische Insel', waar men voor weinig terecht kan voor een zojuist etnisch gezuiverd vakantie-optrekje. Of, neem Hongarije, waar de straatarme bevolking haar huizen tegen een schijntje wegdoet. ,,Van wie zijn die huizen, dan?'' vraagt een kritische bezoekster. Van de mensen zelf, antwoordt de standhoudster in haar kleurige folkloristische vestje. ,,Krijg je die mensen er dan wel uit, als je het koopt?''

Speciaal voor mensen ,,met een wat minder rijk gevulde knip", zo schrijft het lijfblad voor de tweedehuisbezitter, bieden financieringsmaatschappijen met vertrouwenwekkende namen als Triton Groep of Walewijn bv `uitgekiende constructies'. Daarbij gaat het er eenvoudig gezegd om dat de `leuke overwaarde' op het eigen huis wordt omgezet in Deense obligaties. Op basis van die obligatieportefeuille kan dan 250 procent worden bijgeleend in Japanse yens tegen een rente van 1,9 procent, wat dan weer wordt weggezet tegen 7,1 procent. Ziedaar de `obligatiehefboom', de grootste uitvinding sinds de haarlemmerolie.

Nederland blijkt ondanks alle individualistische tendensen eigenlijk een verbazingwekkend collectief droombeeld na te jagen en dat is belastingvrij van het leven nagenieten met de voeten in de Middellandse Zee en in de achtertuin een negen holes golfbaan. Misschien wordt het weer eens tijd voor een verfrissende economische crisis.

fgv@nrc.nl