Bordenspotters

Je kunt het zo gek niet bedenken of er bestaat een club van. Wereldreizigers, bonsai-kwekers en biografen: allemaal hebben ze zich verenigd. Deel 15 in een serie: de club van verkeersborden- verzamelaars.

Er hangen geen verkeersborden in haar werkruimte. Wel verkeersschilderijen, zoals een viertal met grote rode pijlpunten tegen een witte achtergrond. De afbeeldingen waarschuwen normaliter voor een scherpe bocht in een afslag van de snelweg.

Suzanne Visser, schrijfster en beeldend kunstenaar, is verkeersbordenspotter en maakt deel uit van het WWTSST, voluit het World Wide Traffic Signs Spotting Team. De interesse voor verkeersborden borrelde bij Visser op in Japan, waar ze enkele decennia geleden alweer optrad als `street performer'. ,,We dansten onder bruggen en viaducten, naakt, het was heel erg jaren zeventig. Op die buitenissige plekken viel me op hoe vreemd de Japanse verkeersborden waren. In Japan staan er vaak stripachtige figuurtjes op borden. Ik zag er een onderwerp om te schilderen in.'

De vier doeken met pijlen hingen thuis een tijd boven de bank. ,,Dat leverde mooie effecten op. Bezoekers liepen onbewust naar het raam om naar buiten te kijken.' Ze ziet er een illustratie in van de werking en het belang van verkeersborden. ,,Mensen realiseren zich niet wat voor rol verkeersborden in hun leven spelen.'

Tijdens werkreizen en vakanties maakte Visser veel foto's van borden en zette deze op een website. Op het net vond ze gelijkgestemden en dat leidde tot de oprichting van het wereldwijde spottersteam en een gezamenlijke site. Van de circa vijftig leden heeft Visser er maar één in levenden lijve ontmoet: de webmaster en grote inspirator van de club, een Gentenaar die zich tooit met de naam Bartolomeo Mechanico. ,,Het is een hele romantische club. Het is toch romantisch om bevriend te zijn zonder elkaar ontmoet te hebben? Met Bartolomeo correspondeer ik al zo'n vijf jaar dagelijks, maar vorige maand heb ik hem pas voor het eerst gezien. We hebben uitgebreid geluncht, maar voortaan beperk ik me weer tot e-mailcontact.'

Grapjes maken over haar hobby is alleen toegestaan aan andere teamleden. Visser dient een serieuze zaak. ,,We bouwen een museum voor verkeersborden op internet. Het gaat om zoiets als industrieel erfgoed dat in de oude vormgeving langzaam maar zeker verdwijnt. De borden zijn te groot, te zwaar en te talrijk om echt bijeen te brengen, dus onze foto's bieden een goed alternatief. Eigenlijk vormen wij een Wereld Natuur Fonds voor het verkeersbord.'

Het museum richt zich op drie deelverzamelingen: overstekende kinderen, vallende stenen en werk in uitvoering. De deelverzamelingen zijn ingericht op landen. ,,Vergelijkingen maken is interessant. In wezen zijn verkeersborden over de hele wereld hetzelfde, maar de vormgeving en de details wijken af. In Nederland houden de kinderen bijvoorbeeld elkaar niet vast. Dat is uniek in de wereld. Alleen op Madasgascar kun je een vergelijkbaar bord vinden. Bovendien hollen de Nederlandse kinderen, terwijl ze verder bijna overal wandelen. De werkhouding van de werkende man, met een bergje zand voor zich en soms achter zich verschilt ook steeds. Vallende stenen lijkt een wat saaier onderwerp, maar we hebben statistieken waaruit blijkt dat het aantal vallende stenen varieert van 2 in België tot 42 in Ecuador.'

De bordencollectie laat zich ook bekijken als een stijlboek. Opvallend is bijvoorbeeld dat jongens altijd een korte broek dragen en meisjes een rok of jurkje. Maar het meest voorkomende Nederlandse bord voor overstekende kinderen stamt dan ook uit de jaren vijftig, aldus Visser. Een meisje in lange broek, op een bord in Oostenrijk, is heel ongewoon. Tegenwicht biedt haar wapperende vlecht. Er is dan ook een kapper lid van het WWTSST, die zich richt op de verscheidenheid aan typen haardracht op borden.

Dergelijke ontwerpkeuzes lijken voer voor psychologen, maar de achtergronden van het design en de figuurtjes vindt Visser niet interessant. ,,De teksten bij de foto's op de site zijn beschrijvend, niet analyserend. De universiteit van Utrecht houdt zich er wel mee bezig. Zij hebben een Center for Environmental and Traffic Psychology.'

Visser betreurt het dat een verenigd Europa een steeds eenvormiger signalering tot gevolg heeft. ,,België en Portugal zijn nog goudmijnen voor ons. Op elk landweggetje daar kun je nog een onbekend, verouderd bord treffen.'

Het virtueel museum bevat ruim duizend foto's en legio links naar privé-verzamelingen en -interesses van teamleden. Zo heeft Visser getracht de geschiedenis van het verkeersbord te reconstrueren. ,,Daar is geen documentatie over. Dat is ongelofelijk.' Noodgedwongen is het relaas op haar site dan ook summier. Van mijlstenen in het Romeinse Rijk gaat het via achttiende-eeuwse Duitse houten kruisborden voor kruisingen naar de elektronische wegsignalering boven snelwegen. De toekomst is aan borden met lichtgevende tekens en figuurtjes. De oprechte bordenspotter gruwt ervan.

Website WWTSST: www.elve.net

www.suzannevisser.nl

Gerectificeerd

Bordenspotters

In het artikel over verkeersbordenspotters in de rubriek Join the club (donderdag 22 maart, pagina 25) is het internetadres van Suzanne Visser verkeerd weergegeven. Het juiste adres is: www.suzannevisser.com