Kamer dwars bij privatisering

De Tweede Kamer stuurt vandaag om uiteenlopende redenen aan op het blokkeren van twee grote privatiseringsoperaties. Schiphol en de regionale energiebedrijven mogen volgens een meerderheid van de Tweede Kamer voorlopig niet worden verkocht.

Met name de rol van coalitiepartner PvdA is cruciaal bij de debatten over Schiphol en de energiebedrijven, vanmiddag in de Tweede Kamer. De PvdA is steeds minder enthousiast over vergaande privatiseringsoperaties.

Zeer tegen de zin van minister Jorritsma (Economische Zaken) kondigde de PvdA aan vanmiddag tijdens een debat niet akkoord te gaan met een versnelde verkoop van de netwerken van de regionale energiebedrijven. CDA, GroenLinks, SP, ChristenUnie en SGP steunen dit.

Het Utrechtse Remu en de stroombedrijven in Haarlemmermeer en Eindhoven zijn al vooruitlopend op een algehele liberalisering van de stroommarkt in 2004 in de verkoop gegaan, maar de verkoop van het netwerkgedeelte wil de Kamer verhinderen. Minister Jorritsma heeft onlangs gemeenten en provincies al laten weten te wachten met verkopen. Gemeenten en provincies willen graag hun netwerken verkopen om investeringen te kunnen doen of belastingen te verlagen.

De PvdA vindt nog niet dat gewaarborgd is dat de nieuwe eigenaars misbruik maken van de monopolie als ze zowel het netwerk in bezit hebben en de energie leveren. Het Kamerlid Crone haalt hierbij opmerkingen aan van een medewerker van Remu in een interview. ,,Daarin zegt hij dat hij de cashflow van het netwerk wil gebruiken voor de handelsactiviteiten. Dat is het benutten van monopoliewinst.'' Op termijn zouden netwerken van de PvdA eventueel wel in private handen mogen komen zolang maar sprake is van een strikte scheiding is levering van diensten en het eigendom van het netwerk.

Opmerkelijk is dat de PvdA in de energiesector voor een Schiphol-model is. Bij Schiphol is het de bedoeling dat de grond en de landings- en startbanen eigendom blijven van de overheid. De NV Luchthaven Schiphol krijgt dit vervolgens via een erfpachtconstructie voor onbepaalde tijd in gebruik. Als er sprake is van een wanprestatie kan de overheid het contract opzeggen. Bij de netwerken zou volgens Crone sprake moeten zijn van tijdelijke concessies. De netwerken zouden in een aandelenfonds ondergebracht moeten worden, waarin op termijn private partijen kunnen participeren.

Om uiteenlopende redenen zal de verkoop van een eerste pakket Schiphol-aandelen dit voorjaar zeker niet meer lukken, zoals het kabinet wilde. Van de coalitiepartijen brengt de PvdA-fractie de weerzin tegen de beursgang het duidelijkst onder woorden. Het Kamerlid Van Gijzel zei begin deze maand dat er meer onderzoek gedaan moet worden naar de gevolgen van de privatisering. Hij hamert er op dat er eerst een volledig nieuw normenstelsel voor de veiligheid en beperking van de overlast vast moet liggen. Aanvankelijk was de VVD hevig verontwaardigd, maar ook daar was er behoefte aan meer duidelijkheid over ,,de publieke belangen''.

Inmiddels lijken alle partijen zich nu te kunnen vinden in een aanpak waarbij eerst de Luchtvaartwet wordt afgehandeld. In een (zeer) optimistische planning zou er nog van uitgegaan kunnen worden dat het rijk de eerste aandelen in het najaar verkoopt. Realistischer lijkt dat het verschoven wordt naar volgend jaar. Dat is voor de directie van Schiphol een grote teleurstelling. ,,Wij willen zo snel mogelijk naar de beurs'', zei directeur strategische projecten V. van der Chijs van de luchthaven begin maart. Hij verwees naar vergelijkbare plannen van andere luchthavens. ,,Wij willen voorop lopen''.