Turkije zet stappen richting EU

Het Turkse kabinet heeft gisteren een `nationaal programma' opgesteld om Turkije klaar te stomen voor lidmaatschap van de Europese Unie.

De regering neemt zich onder andere voor de doodstraf af te schaffen en de wettelijke beperkingen op de vrijheid van meningsuiting weg te nemen. Turkse burgers mogen ,,elke taal spreken die zij willen''. Algemeen wordt deze passage geïnterpreteerd als een stap op weg naar grotere culturele rechten voor Koerden. Het document voegt daar overigens aan toe dat dit linguïstische liberalisme er niet toe mag leiden dat ,,separatisme'' (een term die in Turkije altijd in verband wordt gebracht met de Koerdische Arbeiderspartij van Abdullah Öcalan) wordt gestimuleerd.

Met de aankondiging dat de doodstraf wordt afgeschaft, lijkt de kans dat Öcalan, die zijn lot afwacht op het gevangeniseiland Imrali, wordt geëxecuteerd kleiner dan ooit. Het document stelt dat niemand zal worden terechtgesteld totdat het parlement de doodstraf uit de wet heeft verwijderd. Eerder al liet Turkije weten de PKK-leider niet te zullen executeren totdat het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg over diens doodstraf heeft geoordeeld.

Volgens plaatsvervangend premier Yilmaz heeft het project tot doel om ,,Turkije en het Turkse volk te verenigen met de criteria en normen van de moderne beschaving''. ,,Ons belangrijkste doel is nu om zo snel mogelijk onderhandelingen te beginnen over volledig lidmaatschap'', aldus Yilmaz. EU-diplomaten reageerden terughoudend omdat het document volgens hen op een aantal punten ernstig tekort schiet. Zo wil Brussel dat de bemoeienis van het leger met de politiek terug wordt gedrongen. In het document wordt de Nationale Veiligheidsraad, waarin de legertop met de regering praat over politiek, juist verdedigd.

Officieel is Turkije sinds de Helsinki-top van 1999 kandidaatlid. Veel Turken zien economische stabiliteit als een essentiële voorwaarde voor toetreding. En die stabiliteit is ver te zoeken sinds het economische herstelprogramma onlangs op de klippen liep en de lira eenderde van haar waarde verloor. De nieuwe Turkse 'superminister' voor Economische Zaken, Dervis maakte gisteren overigens bekend dat Turkije een raamakkoord heeft bereikt met het Internationale Monetaire Fonds (IMF) om de crisis te bestrijden.