Briljant spel in Het land

Voor de locatievoorstelingen van Hollandia is het publiek gewend te moeten reizen naar afgelegen plaatsen als fabriekshallen, autosloperijen of viaducten. Nu Hollandia naar Eindhoven is verhuisd, wil de groep rustig aan beginnen. De nieuwe locatievoorstelling, Het land, is dus gewoon in een loods naast het kantoor van de toneelgroep, zeven minuten lopen vanaf het station. De technici hoefden alleen maar een muurtje door te breken.

Het land is ook geen typisch locatieproject. Het is een conventioneel toneelstuk in vijf bedrijven, geschreven door de Brit Martin Crimp, dat ook in een gewoon theater had kunnen spelen. Al is de meerwaarde van de locatie gering, het is een aardig contrast om door de ramen treinen voorbij te zien rijden, terwijl de tekst uitzicht op een glooiend Engels landschap suggereert.

Het huwelijk van een artsenpaar, dat net naar het platteland is verhuisd, komt op scherp te staan als de man een bewusteloos meisje mee naar huis neemt dat hij langs de weg heeft gevonden, zegt hij. Al snel blijkt dat de man een slecht mens en een drugsverslaafde is, het liefdeloze huwelijk blijkt te drijven op valse beloftes en trouw tegen alles in. De hevige kicks die de man nastreeft moeten een leeg leven vullen en verhullen. Het drama, voortgedreven door de onthullingen, ontrolt zich verder wat gewoontjes. De uitgebreide uitleg die we uiteindelijk van het meisje krijgen is te kunstmatig erin geschreven.

Na deze apotheose volgt nog een heel bedrijf dat duidelijk moet maken dat het merkwaardige huwelijk al jaren zo is, en nog jaren zo zal blijven. Dit bedrijf duurt veel te lang en levert te weinig nieuws op.

Deze zwaktes in de tekst worden redelijk gecompenseerd door het geweldige spel van Peter Paul Muller en Elsie de Brauw. Samen met regisseuse Floor Huygen hebben de twee een merkwaardige overdreven toon gevonden die goed past bij de leugenachtige dialogen en de verknipte verhouding.

Met een valse glimlach praten de twee mierzoet tegen elkaar, alsof ze het tegen een baby hebben; zoals geliefden tegen elkaar doen die al jaren samen alleen zijn. Pal onder dit mierzoet zit een hysterie die zo nu en dan naar buiten komt, en ieder woord een dreigende lading geeft. Hun lichaamstaal is slap van wanhoop. Ze dweilen over sofa's, hangen tegen elkaar en storten steeds eventjes in elkaar.

Muller is de slechterik met de charmante grijns die slordig liegt, soms panikeert en zich routineus herneemt. Elsie de Brauw biedt aanvankelijk nog venijnig weerwoord, met een valse onschuldige toon, maar in het laatste bedrijf is ze gebroken, dodelijk vermoeid hangt ze in haar stoel. Nina Deuss, als het meisje gevonden langs de weg, geeft haar personage ook een forse stoot hysterie mee, maar die is minder op zijn plaats. Ook voor het contrast was het beter geweest als ze heel gewoon, terloops had gespeeld. Deuss kan moeilijk op tegen het acteergeweld van Muller en De Brauw.

Voorstelling: Het land door Zuidelijk Toneel Hollandia. Tekst: Martin Crimp. Regie: Floor Huygen. Spel: Peter Paul Muller, Elsie de Brauw, Nina Deuss. Gezien: loods naast kantoor Hollandia, Fuutlaan 12, Eindhoven. Aldaar t/m 28/2. Inl. (040) 246 06 56 of www .zuidelijktoneelhollandia.nl.