Spartanen voor Willem door het vuur

Voor de komst van Willem van Hanegem was Sparta op sterven na dood. Twee weken later is de club uit de as herrezen. Het geheim? Een rondootje, een partijtje en niet praten over de tegenstander.

Sparta eert de sterren van weleer. Het nieuwe trainingscomplex van de Rotterdamse club ligt aan de Bok de Korverweg. De actuele voetbalheld van `West' is een overloper uit `Zuid'. Willem van Hanegem speelde en trainde bij Feyenoord, voordat hij drie weken geleden de handschoen van een schijndode halfbroer oppakte. Onder zijn leiding won Sparta twee duels met ruim verschil. ,,Ik ben geen Tita Tovenaar'', bagatelliseert hij het schokeffect dat hij teweegbracht.

Van Hanegem is een voetbaldier van een uitstervend ras, blijkt uit de rituelen op een trainingsochtend. Hij loopt speciaal naar buiten om zijn bemodderde kicksen op de straatstenen schoon te kloppen. Hij trapt de bal bij voorkeur met de buitenkant van de linkervoet tegen de reclameborden. Hij gebruikt geen pylonen die ingewikkelde oefeningen in goede banen moeten leiden. Hij rookt na afloop van de training een sigaretje aan de eettafel en slentert op badslippers naar de koffieautomaat.

Het voetballeven is simpel, volgens de visie van de 57-jarige Van Hanegem. Het draait vooral om vertrouwen, balvaardigheid, positiespel en buitenspelers. Hij heeft bij Sparta de krachttraining afgezworen, want ,,halters zijn alleen geschikt voor bodybuilders''. Verder heeft hij de middagsessies afgeschaft, want ,,één keer trainen lijkt me voor Sparta wel genoeg''. Hij oefent bij voorkeur met de bal, want ,,een rondootje of partijtje is veel nuttiger dan een duurloop door het Kralingse Bos''.

Deze ochtend aanschouwt Van Hanegem het partijtje, dat in een moordend tempo wordt gespeeld en bijna een uur in beslag neemt, met gemengde gevoelens. Om het kwartier legt hij het spel stil voor een paar minuten gratis hoorcollege. Een stem van schuurpapier schalt door het lege Kasteel. Met galgenhumor probeert hij zijn spelers te motiveren. ,,Je hebt toch geen houten klompen aan'', roept hij tegen Dave van der Meer die de bal totaal verkeerd raakt. ,,Ga je soms op dansles'', vraagt hij aan Ali Elkhattabi, die even daarvoor zijn nieuwe, zilvergrijze schoenen heeft gedemonstreerd.

Van Hanegem heeft overtuigingskracht, luidt het algemene oordeel over de Kasteelheer. ,,Als Willem zegt dat ze tegen een muur moeten oplopen, doen ze het nog ook'', zegt Tinus Bosselaar, de legendarische Spartaan uit de jaren vijftig en zestig. ,,Zuiver een kwestie van zelfvertrouwen. Ze kijken huizenhoog tegen Willem op. Dat is wel nodig ook, met die knapen van tegenwoordig. Ze verdienen riante salarissen, maar een goeie corner nemen is te veel gevraagd'', weet Bosselaar.

Assistent-trainer Dolf Roks legt zich zonder morren neer bij de ongelijke verhoudingen. ,,Ik heb een heel warm gevoel van binnen, nu ik met Willem mag trainen'', meldt de man die vorige maand door gebrek aan resultaten op een zijspoor werd gezet. ,,Ik kan veel van Willem opsteken. Dat kan nog van pas komen in de rest van mijn trainersloopbaan.''

Roks heeft de rol van slippendrager dankbaar aanvaard. ,,Het gaat niet om mij, maar om de club. Ik voel me niet te groot om tweede viool te spelen.'' Hij koestert geen wrok, nu de spelers opeens beter presteren. ,,Het loon van de angst regeerde. Naar Willem luisteren de spelers ademloos. Vreemde ogen dwingen. Er is een wezenlijk verschil in veldbezetting. De backs knijpen meer. De ruimtes worden niet meer dichtgelopen. Willem is het verschil tussen een gewone trainer en een grote trainer'', zegt de theoretisch geschoolde Roks over de praktijkgerichte Van Hanegem.

Op zijn beurt toont `De Kromme' zich loyaal naar zijn voorganger. ,,Een aardig ventje dat van mij niet weg hoeft.'' Zo kan het gebeuren dat twee Zeeuwen momenteel de technische leiding hebben over de oudste profclub van Nederland. De derde Zeeuw, aanvaller Dennis de Nooijer, onthoudt zich deze week van commentaar. De huurling van Heerenveen is geschrokken van de reacties op zijn uitspraken in Voetbal International.

Zo noemde hij Van Hanegem ,,een verademing'' vergeleken met zijn vorige trainer Foppe de Haan. ,,Ik ben blij dat ik niet meer rond het veld hoef te draven. Bij Sparta ligt de nadruk op voetbal en loopt iedereen met een glimlach rond. Van Hanegem houdt niet eens een bespreking.''

Michel Langerak is ook blij met de nieuwe trainer. De schaduwspits van Sparta ontmoette Van Hanegem tijdens een vorig dienstverband bij AZ. ,,Wat hij vertelt is geen abracadabra'', weet Langerak. ,,We mogen best fouten maken, als de gedachte achter de bal maar goed is. Hij is net het steuntje in de rug dat we nodig hadden.''

Een zestiger met een onmiskenbaar Utrechtse tongval staat eerder in de week klappertandend langs de lijn van het trainingscomplex Nieuw Terbreggen. Hij heeft met Van Hanegem in de jaren zestig voor hetzelfde stucadoorsbedrijf gewerkt. Ger Scholten, oud-speler van DOS, komt speciaal naar de training van Sparta om zijn oude collega de hand te schudden. ,,Willem was opperman. Hij mocht alleen de boel naar binnen sjouwen. Hij was nogal eens afwezig, omdat hij zogenaamd gemasseerd moest worden op de club.''

Het arbeidersverleden komt Van Hanegem goed van pas. Hij heeft nog vuile handen gemaakt. Hij wijst de spelers van Sparta op de bouwvakkers die naast het trainingsveld een nieuwbouwwijk uit de grond stampen. ,,Als ze geen zin hebben, gaan ze toch lekker stenen lopen sjouwen'', waarschuwt hij de verwende generatie. Na afloop van de training rijden ze in glimmende bolides weg, nagestaard door de schaftende bouwvakkers.

,,Die gasten beseffen niet dat ze het mooiste vak ter wereld hebben'', vervolgt Van Hanegem zijn betoog. ,,Krijgen ze de kans van hun hobby hun beroep te maken, moeten ze ook hun stinkende best doen. En niet alleen een heis naar voren geven. Ik lag na een avondtraining met m'n mond open en m'n ogen dicht voor apegapen op de bank. Moest ik de volgende ochtend om zes uur gewoon weer in het busje naar Groningen. Wat vroegen we toen, Ger? Zeven gulden de strekkende meter?''