GROEP ACHT OP VOLLE ZEE

Meneer Henk had het zijn leerlingen uit groep acht van basisschool De Regenboog nog zo op het hart gedrukt: het wordt vandaag géén schoolreisje. Of zoals Saïd (11) het uitdrukt: ``Minder lol en meer opletten.'' Maar zet 25 jongens en meisjes twee uur lang op een schip voor een rondvaart in de Rotterdamse haven en de sfeer wordt onvermijdelijk die van een schoolreisje: zakken snoep, chips, veel geklets, gegiechel en gestoei en een leraar die de gemoederen tracht te kalmeren.

Het boottochtje is onderdeel van het project `Rotterdam, mijn wereldhaven', ofwel `Gave Haven' waar wethouder voor onderwijs & jeugd, Els Kuijper, op 6 maart in het Maritiem Museum de aftrap voor gaf. De leerlingen bezoeken ook een interactieve tentoonstelling over het havenbedrijf en krijgen een lesje `mammoettanker besturen' in de simulator van het trainingscentrum Maritime Safety. Scholen in en rond Rotterdam kunnen kosteloos deelnemen aan het project, dat ontwikkeld is door het Centrum Educatieve Dienstverlening (CED) en het Educatief Informatie Centrum Mainport Rotterdam. De financiering is in handen van het Gemeentelijk Havenbedrijf en netwerkorganisatie Nederland Maritiem Land. Zij hopen op deze manier klantjes te winnen voor een carrière op zee of in de haven.

Voorafgaand aan de excursie krijgen de leerlingen op school een aantal weken les over de haven. Het speciaal ontwikkelde lesmateriaal bestaat uit een video, een havenkrant met teksten en opdrachten en een CD-rom. Het hele reilen en zeilen van de haven komt aan bod: van de invoer van producten in containers tot de functie van loodsen. In het computerprogramma kunnen leerlingen via animatie zien hoe olie gewonnen en verwerkt wordt, ze kunnen spelletjes doen, informatie opzoeken aan de hand van een kaart van de haven en er is zelfs een knop `havenliedjes' waar in de `havenrap' het werken in de haven bejubeld wordt: `Werken in de haven, dat is het helemaal; ik zweer het je, met een baan in Rotterdam sta je niet voor paal.' ``Dit is veel leuker dan de droge, saaie kost uit een aardrijkskundeboek'', zegt docent Henk Hesper. Saïd vindt dat ook, hoewel hij de havenkrant niet zo'n succes vond: ``Ik houd gewoon niet zo van kranten, want ik houd niet van lezen, al die kleine lettertjes.'' Suzanne (11) is het met hem eens: ``Soms had je van die lange teksten en ook best moeilijke vragen.''

Het zonnetje schijnt als Saïd en Suzanne samen met hun klasgenoten net buiten het Maritiem Museum worden ingescheept in de Wim Hulsker 2, een opleidingsschip van het Scheepvaart en Transport College. Kapitein Hans Horstman staat al ruim veertig jaar aan het roer. Alle leerlingen mogen om beurten op de brug kijken. ``Dus op de radar ziet u alles, ook vliegtuigen?'' vraagt Saïd. ``Ja, maar daar hebben we op zee niks mee van doen'', antwoordt Horstman lachend. ``Hoe hard rijdt u nu?'' vraagt Saïd. ``Varen, hè, een schip vaart. Wij varen nu twaalf kilometer per uur'', zegt Horstman. ``En weet je wat het moeilijkste is van varen? Een schip heeft geen rem. Dus als we moeten stoppen moeten we achteruit varen, maar niet te hard want dan liggen we te vroeg stil, en ook niet te langzaam, want dan knallen we ergens tegenaan.'' Saïd knikt. Dat wist hij al. Maar ondanks de ervaring van Horstman is hij er niet gerust op. ``Wat doet u als er storm komt? Gaat u dan van boord?'' ``Nee, als kapitein verlaat je je schip niet. Dan pak ik de radio en roep ik om hulp'', zegt Horstman. ``Maar horen ze u dan wel?'' De kapitein knikt. ``En wat als er een ijsberg is?'' Horstman legt zijn hand op op schouder van Saïd. ``Dat gebeurt niet. Jij bent een beetje bang, jongen, dat geeft niks. Maar er komt vandaag geen storm en we gaan niet zinken. Als je kapitein bent op een schip weet je wat je kunt verwachten. Jij kan thuis in de rommel op je kamer toch ook blindelings je spullen vinden?'' Horstman leidt vaker kinderen rond in de haven. ``Als ze over storm en alarm beginnen, dan zijn ze meestal bang.''

``Dit boottochtje is leuker dan taal'', zegt Cindy (12) tussen twee giechelbuien door. Haar achterbuurman Killiam (12) neemt het wat serieuzer, maar hij gaat volgend jaar dan ook naar het Scheepvaart en Transport College. Het knopenkaartje waarmee de leerlingen aan boord een platte knoop kunnen oefenen, heeft voor hem geen geheimen meer. ``Ik kan zelfs een Turkse knoop'', zegt hij trots. ``Dat heb ik geleerd bij de zeekadetten. Dat is een soort scouting, maar dan op zee.'' Killiam wil later zelf varen, het liefst op een goederenschip en dan verre landen aandoen. Hij kijkt verlangend naar buiten. ``Het zou vandaag nóg leuker zijn als ik dit schip mocht varen.''

Aan boord moeten de leerlingen wat opdrachtjes maken. Ze krijgen een lijst met tekeningen van verschillende schepen en moeten bijhouden wat ze zien. ``Is dat nou een tanker of een bulkschip?'' vraagt Suzanne zich af. Bulk is één van de nieuwe woorden die ze geleerd heeft bij het project, vertelt ze. Docent Hesper kijkt even met haar mee. ``Hier is geen toets aan verbonden'', vertelt hij later. ``Maar we gaan dit morgen wel evalueren.''

Intussen loopt Mainport-gids Ben Herbers rond op het schip. Hij beantwoordt vragen van leerlingen en wijst ze af en toe op iets interessants op de kade, maar daar blijft het bij: geen langdradige verhalen, maar vooral sfeer proeven en een idee van de grootsheid van de haven krijgen. Maar het is de vraag of dat echt doordringt tot de leerlingen, die al na een uur varen meer aandacht hebben voor elkaar dan voor hun omgeving. Voor oud-Esso-man Herbers is het zijn eerste rondvaart, dus hij moet zijn weg nog vinden tussen de (des)interesse van de rumoerige leerlingen en de doelstellingen van het project. ``Het is schipperen'', zegt hij toepasselijk.

Dit schooljaar is een proefperiode voor het project Gave haven. De tijdsduur van het boottochtje zal net als de overige onderdelen van de excursie en het lesmateriaal zelf geëvalueerd worden met docenten en leerlingen. Begin 2002 zal het lespakket in zijn uiteindelijke vorm op de markt komen. Dan zal het ook voor scholen buiten Rotterdam te bestellen zijn bij het CED.

De eindbestemming van de boottocht is de Geulhaven. Daar gaan de leerlingen van boord en in de bus op weg naar het volgende onderdeel van de excursie. Saïd vond het leuk, zegt hij nog even snel. ``Leuker dan een écht schoolreisje naar een pretpark of zo, want hier leer je wat.''

Meer informatie: Centrum Educatieve Dienstverlening Rotterdam 010-407 15 99 of www.h.vandenbemt@ced.nl