`Gezette mensen zijn vaak schattig'

Het is weer zover: er worden weer tien mensen bij elkaar in een huis gestopt waar ze een voor een uit moeten verdwijnen tot er een winnaar overblijft. Uiteraard worden ze gefilmd en worden de hoogtepunten een aantal maanden lang dagelijks op televisie uitgezonden. Dit keer is het huis een luxueus kasteel in Limburg, wegen de deelnemers tussen de 94 en 137 kilo, is de winnaar degene die het meest afvalt en praat Robert ten Brink de fragmenten aan elkaar.

John de Mol zelf kwam met het idee voor Big Diet. Voor vijf mannen en vijf vrouwen met fors overgewicht is een streefgewicht vastgesteld op basis van hun huidige gewicht, lengte, sekse en lichaamsbouw. Wie op 16 juni het grootste percentage van het verschil met het streefgewicht is kwijtgeraakt, wint de helft van de kwijtgeraakte kilo's in goud. De andere helft volgt als het gewichtsverlies op 31 december is gehandhaafd. Die percentages zijn nodig omdat anders waarschijnlijk gewoon de zwaarste persoon het meest afvalt, zo blijkt uit medisch onderzoek, en dus wint.

De deelnemers krijgen een 1200-calorieëndieet en veel beweging. Maar er is snoep in huis, in het weekend koken ze zelf en af en toe blazen de programmamakers de geur van versgebakken brood naar binnen. ,,Als plaagelement'', zegt De Mol. ,,In het echte leven staan mensen ook bloot aan verleidingen. En het levert leuke tv op. Ik denk dat het heel interessant is om te volgen wat mensen doen als ze op dieet zijn en met hun lievelingsgerecht worden geconfronteerd.''

Maar is het dan niet gewoon aapjes kijken? ,,Dat is televisie per definitie. Ik noem het: kijken naar mensen die de moeite waard zijn. Gezette mensen zijn vaak hele leuke, emotionele, lieve, extraverte, schattige mensen. En dit hele genre televisie is natuurlijk gebaseerd op herkenning. Negentig procent van de mensen heeft wel eens een dieet gevolgd en weet dus hoe moeilijk dat is. Die hebben niet allemaal zoveel overgewicht, nee, maar ik denk dat ze zich toch wel met deze mensen kunnen identificeren.''

Toch waren er deze week ook kritische geluiden te beluisteren. `Laat je niet gebruiken voor het `Dikke-Apies-Kijken' in dienst van de kijkcijfers', schrijven de `samenwerkende belangenbehartigers tegen BIG DIET' in een persbericht. Overgewicht mag volgens de aangesloten organisaties, waaronder de Nederlandse Obesitas Vereniging en de Bond van Formaat, geen onderwerp van amusement zijn. ,,Er wordt gekozen voor een aanpak die op de lange termijn enkel negatieve effecten zal hebben.''

Ook Jaap Seidell van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, die onderzoek doet naar overgewicht, vindt Big Diet een verkeerde manier om mensen te leren afvallen. ,,De enige manier om het goed te doen, is langzaam en gestaag. Als je deze mensen niet vertelt dat afvallen een levenslang traject is, lieg je ze eigenlijk voor.''

Seidell en De Mol verwachten beiden dat de deelnemers twintig à dertig kilo zullen afvallen als ze zich aan het dieet houden. Seidell vindt dat een slecht streven: ,,Snel veel afvallen kan iedereen, maar er zijn weinig gevallen bekend van blijvend gewichtsverlies, meestal komen mensen daarna méér aan. Dat heeft alleen negatieve gevolgen voor de motivatie om het nog eens te proberen, los van de gezondheidsrisico's die grote schommelingen met zich meebrengen.''

De Mol wil er niet van horen: ,,Als het programma maar voor een aantal mensen een steun in de rug is, is het geslaagd. Wat wil je dan dat ik zeg, zullen we het programma niet doen?'' Zelf is hij ook op dieet, maar hij lijnt niet mee met de Big Diet-afslankcommunity op internet (www.sbsnet.nl). ,,Ik val niet in de categorie die dertig kilo moet afvallen; ik wil juist voorkomen dat dat wel gebeurt.''

Big Diet, SBS6, zondag, 19.55-20.30u.