ARM PROEFSCHRIFT

Boze promovendi hebben donderdag op het Binnenhof symbolisch hun proefschrift in wording verscheurd. Aanleiding was het nieuwe uitkeringsregime dat sinds 1 januari van kracht is voor

aio's en oio's van wie de aanstelling is verlopen maar die hun proefschrift nog niet hebben afgerond. Wie doorwerkt aan zijn proefschrift, zo schrijven de nieuwe regels voor, kan naar een uitkering fluiten. Zo'n duizend promovendi zijn in een klap brodeloos.

In de oude regeling vielen promovendi na het verlopen van hun contract onder de soepele wachtgeldregeling van de universiteiten. In de praktijk is slechts 12 procent van de aio's en oio's klaar binnen de reguliere tijd van vier jaar. Vrijgesteld van iedere sollicitatieplicht konden ze met behoud van uitkering hun proefschrift alsnog afronden. Niet dat dat altijd lukt: na vijf jaar heeft ruim 40 procent de doctorsbul nog steeds niet op zak. Vooral bij Rechten, de sociale wetenschappen en in de Letteren lopen promovendi ernstige vertraging op.

Omdat de universiteiten de financiële last van de wachtgelden beu waren, zijnde vertraagde promovendi sinds 1 januari overgeheveld naar de Werkloosheidswet (WW). De uitkerende instantie, de USZO, heeft de opdracht de WW strikt toe te passen, zonder aanzien des persoons. Dat betekent dat er geen sprake is van werkloosheid zolang de promovendus zijn werkzaamheden, het schrijven aan zijn proefschrift, voortzet. Zelfs een promovendus die expliciet aangeeft volledig voor de arbeidsmarkt beschikbaar te zijn, en alleen in de avonduren en in het weekend aan zijn proefschrift te werken, komt niet in aanmerking voor een uitkering.

De gedupeerde promovendi (en hun begeleiders) voelen zich overvallen door de maatregel. Bij het Landelijk AIO OIO Overleg (LAIOO) zijn tientallen e-mails binnen gekomen met schrijnende gevallen, waaronder kostwinners die van de ene op de andere dag hun inkomen kwijt zijn. LAIOO-voorzitter May-May Meijer, zelf in haar derde promotiejaar bij communicatiewetenschappen in Amsterdam, erkent dat de USZO naar de letter van de wet handelt, maar stelt dat de betrokkenen niet tijdig zijn geïnformeerd. Overleg tussen de gezamenlijke universiteiten en de betrokken bonden, afgelopen maandag, leverde de mededeling op dat men niet bij machte was een noodregeling te treffen. De USZO is gevraagd zich soepeler op te stellen.

Voor de korte termijn stelt Meijer als oplossing voor de gedupeerde promovendi een extra jaar aan te stellen, dat bijvoorbeeld door OC&W zou moeten worden betaald. ``Bovenop de 78 procent van de uitkering kost dat maar 22 procent van het laatstverdiende loon'', aldus Meijer. ``Maar het gaat nog veel meer om de immateriële schade. Wetenschap wordt zomaar weggegooid. Daar gaat weinig stimulans van uit.''

Op de langere termijn is er vooral een cultuuromslag nodig. ``Vooral in de alfa- en gammawetenschappen lopen hoogleraren rond die een proefschrift nog altijd als een soort magnum opus zien en dat je wel heel intelligent moet zijn om dat binnen vier jaar af te ronden'', zegt Meijer. ``Ook de begeleiding laat vaak te wensen over. Individuele hoogleraren zouden met lage rendementscijfers moeten worden geconfronteerd.''

Tijdens de actie op het Binnenhof is Harry van Bommel (Socialistische Partij) een petitie met e-mails van gedupeerde promovendi aangeboden. Van Bommel heeft over de kwestie Kamervragen gesteld.