Weg droom, weg nachtmerrie

Een jaar na de piek is de internethype omgeslagen in angst bij beleggers. Maar de `oude economie' kan juist weer rustig slapen.

De midlife-crisis is voorbij. De flirt van beleggers en grote bedrijven met het leuke, jonge ding genaamd `internet' begon in de lente van vorig jaar en hield de hele zomer stand. Maar in de winter keerden beleggers en bestuurders terug naar het vertrouwde, eigen huis.

De internethype bereikte een jaar geleden zijn hoogtepunt, een koerspiek die samenviel met de beursgang van internetaanbieder World Online van Nina Brink. Het was, morgen precies een jaar geleden, de grootste beursgang ooit in Nederland met een opbrengst van 6,4 miljard gulden. Een maand later ging ook het veel kleinere Newconomy van Maurice de Hond naar de beurs. Opbrengst 143 miljoen gulden.

Niet alleen particuliere beleggers lieten zich overhalen door grootse reclamecampagnes. Ook gerespecteerde ondernemers als Karel Vuursteen en Cees van der Hoeven van de degelijke bedrijven Heineken en Ahold en geroutineerde beleggers als ABN Amro en Aegon kochten flinke pakketten aandelen.

World Online is van de beurs verdwenen. Newconomy kruipt nog rond, maar na de zoveelste koersval, bijna 10 procent vanochtend, is het aandeel verworden tot een pennystock. Het Amerikaanse CMGI, waar Newconomy zich bij zijn beursgang graag aan spiegelde, maakte deze week een miljardenverlies bekend. Ook Amerikaanse internetfenomenen als zoekmachine/wegwijzer Yahoo en internetwarenhuis Amazon staan zwaar onder druk.

Beleggers geloven niet meer in de toekomst van internet. Op de beurs zit de angst er goed in en zijn de dromen vervlogen. Maar de managers in de bestuurskamers van de grote bedrijven uit de oude economie kunnen juist weer rustig slapen. Ook hun nachtmerrie over voorbijgalopperende internet-start-ups is verdwenen.

,,Wat we dit jaar geleerd hebben'', zei topman R. van den Bergh van uitgever VNU (Intermediair en Gouden Gids) deze week bij de presentatie van de jaarcijfers, ,,is dat we niet meer bang hoeven te zijn dat al die nieuwe internetbedrijven ons in zullen halen. Wie zijn vak verstaat en zijn markt kent, kan internet nu in zijn eigen tempo toevoegen aan zijn bedrijf.''

VNU heeft bijvoorbeeld het VNUnet, dat was opgezet als een zelfstandig bedrijf, weer in het gebouw gestopt van de uitgeverijen van de vaktijdschriften waar de websites bij hoorden. ,,En we hebben de kosten fors omlaaggebracht.''

Een ander voorbeeld is het opheffen van de vorig jaar juli aangekondigde alliantie van grootbank ABN Amro met telecomconcern KPN. Ze zouden samen zo'n 400 miljoen gulden investeren in MoneyPlanet, een financiële supermarkt die niet alleen Nederland maar ook Duitsland en België moest gaan veroveren. Gaat niet door, maakte het duo vanochtend bekend.

,,Er zijn pas een paar miljoen kosten in de ontwikkeling gemaakt'', zegt een woordvoerder van ABN Amro. ,,Nu moesten we beslissen of we echt geld wilden investeren in infrastructuur en vooral in marketing voor een nieuw merk in twee landen waar we niet kunnen steunen op de naamsbekendheid van ABN Amro en KPN. Het was go of no go.''

De 4 miljard euro die ABN Amro-topman R. Groenink begin vorig jaar beschikbaar stelde voor investeringen in `internet' is nog steeds beschikbaar, zegt de woordvoerder. Zo komt de bank binnenkort met een geheel vernieuwde banking site voor zijn Nederlandse klanten. ,,Maar alle voorstellen voor projecten moeten bijdragen aan de groei van aandeelhouderswaarde.''

Het is een verstandig besluit om met MoneyPlanet te stoppen, zegt consultant G. van Engelen van adviesbureau Bain. ,,De meeste internet-start-ups hebben weinig impact gehad'', zegt hij. ,,Daarom zijn investeerders niet meer bereid om er geld in te steken en zullen er de komende maanden nog veel failliet gaan. Maar ook de grote bedrijven die met eigen start-ups zijn begonnen, los van de rest van de organisatie, zullen daar nog eens goed over moeten nadenken. Internet is heel nuttig en heel goed bruikbaar om de bestaande relaties met klanten te verbeteren en vernieuwen, maar internet is geen aanleiding om heel veel geld te stoppen in de marketing voor nieuwe merken. Ik denk bijvoorbeeld dat ING het geld voor Wellowell (een website die financiële producten vergelijkt) beter elders kan besteden.''