'Ik droom niet van proces tegen een politiek leider'

DEN HAAG, 16 MAART. De Nederlandse jurist Alphons Orie is benoemd tot rechter van het Joegoslavi‰-tribunaal. Hij had van alle kandidaten de mooiste reclamefolder.

,,Fons! Gefeliciteerd.'' Wat onhandig neemt mr. A.M.M. Orie op de trappen van de Hoge Raad in Den Haag felicitatiezoenen in ontvangst. Op zijn werkkamer liggen stapels dossiers, in blauwgrijze zakken. Orie is net terug uit New York, gisteren werd bekend dat hij op 17 november rechter wordt bij het Joegoslavi‰-tribunaal in Den Haag, de eerste Nederlander in die functie.

Orie ziet er uitgerust uit. ,,Ik ben geen slaappillenman, maar in dit soort omstandigheden neem ik een kleintje.''

Buitenlandse Zaken, zegt hij, vroeg hem tussen kerst en oud en nieuw of hij kandidaat-rechter wilde zijn voor Nederland. Natuurlijk wilde hij dat.

,,Ik ben al dertig jaar bezig met internationaal strafrecht, 90 procent van mijn publicaties gaat erover.''

U heeft voor uzelf nog campagne moeten voeren bij de VN.

,,Een fantastisch cv is niet voldoende. Je moet campagne voeren, als je het niet ondersteunt, maak je geen kans van slagen.''

U maakte een reclame-folder voor uzelf.

Orie haalt uit zijn tas het voorblad van de folder. Zeven foto's van zichzelf. ,,Ik hoorde dat er flyers werden rondgedeeld.''

Anderen hadden ook een folder?

,,Maar niet zo mooi als die van mij.''

Wat vindt u van de kritiek van plaatsvervangend aanklager bij het tribunaal Graham Blewitt dat de kandidaat-rechters over zo weinig ervaring beschikken?

,,Ik hoor dat hij dat voor een deel alweer heeft genuanceerd. Ik begrijp zijn kritiek niet zo goed. Er zaten bij de kandidaten zeer ervaren rechters, ook ex-leden van hoge raden, mensen met bijzondere expertise.''

U was vijf jaar geleden advocaat bij het tribunaal voor de Bosnisch-Servische verdachte Tadic. Waarom deed u dat? Niet voor het geld, volgens collega's.

,,Niet voor het geld, niet voor het prestige. De oprichting van het tribunaal was een historisch moment. Sinds Tokio en Neurenberg waren er geen tribunalen meer geweest. Ik deed het vanuit mijn grote betrokkenheid voor het vak.''

U zat vier jaar bij de Hoge Raad, nu wordt u rechter bij de VN. Een jongensdroom?

,,Nee, dat is te veel gezegd. Anderen vonden het wel een logische stap voor mij. Ik heb er zelf niet naar gehengeld of gevist. Maar ik doe het ook niet als plicht voor het vaderland.''

Wat verdient een VN-rechter?

Orie aarzelt. ,,Precies weet ik het nog niet. U moet dat zelf maar uitzoeken. Aan de andere kant, ik zit er niet mee. Het is zo'n 160.000 dollar per jaar.''

Belastingvrij.

,,Je raakt wel je aftrekposten kwijt. Maar denk niet dat ik op de penning ben. Anders had ik ook niet de overstap gemaakt van de advocatuur naar de Hoge Raad.''

Twee hoofdverdachten, Ratko Mladic en Radovan Karadzic, zouden nu in Bosni‰ zijn. Verwacht u dat NAVO-militairen de twee mannen binnenkort komen brengen?

,,Ik weet er niets van, en alles wat ik erover zeg, is speculatie. De openbare aanklaagster, Del Ponte, bepaalt welke zaken er worden behandeld, wij zijn de afwachtende partij.''

Is het Joegoslavi‰-tribunaal alleen succesvol als deze twee, en Slobodan Milosevic, worden berecht?

,,Het succes hangt af van de verwachtingen die je er van tevoren van had en in welke rol je zit, of je slachtoffer bent of je bezighoudt met de technische uitwerking van het vak. Ik heb er geen specifieke opvatting over.''

Is het prestigieus om recht te spreken in zaken tegen Mladic, Kara&zic of Milosevic?

,,Vakinhoudelijk zijn alle zaken interessant. Voor een slachtoffer maakt het niet altijd uit of iemand politiek verantwoordelijk was dan wel een uitvoerende rol vervulde. Wat mijzelf betreft: ik heb als advocaat belangen van honderden miljoenen dollars verdedigd, en ik heb cassatiezaken gedaan van zwartrijders in de tram. Ik zal in mijn nieuwe functie niet zitten te dromen van een voormalige politieke leider.''

Is deze functie een opstap naar een baan als rechter bij het permanente strafhof?

,,Zo plan ik mijn leven niet. Ik heb me ook niet tevoren afgevraagd of het nu goed is of juist niet, met het oog op dat strafhof, om nu bij het tribunaal rechter te worden.''