Donald Antrim laat zijn hoofdpersoon uittreden

Wanneer een buitenstaander een flink aantal collega's bij elkaar ziet, valt hem op hoe eng zo'n groep eigenlijk is. De verkeerde persoon blijkt populair, weinigen zijn zichzelf, er worden semi-diepzinnigheden uitgewisseld en de grappen zijn van een bedroevend niveau. Iets dergelijks overvalt de hoofdpersoon Tom in The Verificationist. In een opwelling bedenkt hij dat het een leuk idee is om met al zijn collega psychoanalytici te gaan eten. Om het geheel nog eens een extra informeel tintje te geven, reserveert hij tafeltjes in een pannenkoekenhuis.

De gevolgen zijn desastreus. Wanneer Tom besluit dat de boel wat verlicht kan worden met een voedselgevecht, wordt hij vastgegrepen door een collega. Die houdt hem enorm stevig vast, rijdt tegen hem op en ruikt niet bepaald prettig. Het gevolg is dat Tom uit zijn lichaam treedt.

Eenmaal tegen het plafond geplakt, wordt Tom een voyeur, niet alleen van zijn collegae, maar ook van zijn eigen leven. Zwaarmoedige gedachten over zijn kinderloze huwelijk worden afgewisseld met algemene waarheden, flarden van gesprekken (`We leven in een tijd van grote hysterie. Alleen de dood kan ons verlichting brengen') en het inzicht dat zijn mannelijke collegae bestaan uit het `type lange baard, flanellen shirt en orthopedische schoenen'.

Terwijl Tom stevig in de houdgreep wordt gehouden, gaan steeds meer mensen zich bemoeien met zijn vlucht boven de tafeltjes. Enkelen voegen zich bij hem, waaronder de pannenkoekenserveerster op wie Tom de hele avond al een oogje heeft gehad. De absurditeit – die gek genoeg niet zozeer in het gegeven zit, maar eerder in de gedachten, observaties en zelfspot van de hoofdpersoon – bereikt z'n climax aan het slot.

De vorm sluit perfect aan bij de gedachtestroom van Tom. De roman is een lang verhaal zonder hoofdstukindeling of ook maar een witregel. Toch verliest de lezer nergens de draad en gaat hij rustig mee in de steeds eigenaardiger wordende situatie. Niet voor niets riep The New Yorker Donald Antrim onlangs al uit tot een van de twintig schrijvers van de 21ste eeuw.

Donald Antrim: The Verificationist. Bloomsbury, 179 blz. ƒ29,95