Antwerpen

In C.O. van der Meijs bespreking van O. Gelderbloms Zuid-Nederlandse kooplieden en de opkomst van de Amsterdamse stapelmarkt (1578-1630), (Boeken 16.2.2001) staat een fout. Dat Antwerpen in 1585 na de herovering onder Farnese door Spaanse troepen zou zijn bezet en geplunderd is bezijden de waarheid.

Antwerpen heeft drie fatale plunderingen meegemaakt in de periode vlak voor en tijdens de eerste jaren van de Opstand. Dat was bij de Beeldenstorm in augustus 1566, de beruchte zogenoemde Spaanse Furie van 4 november 1576 en de Franse Furie van januari 1583. Farnese daarentegen heeft zich in positieve zin onderscheiden door zijn vergevingsgezinde optreden na de herovering. Hij liet de stad haar privileges behouden en gaf de Antwerpenaren, die naar de noordelijke Nederlanden wilden vertrekken, ruimschoots de tijd om zich daarop voor te bereiden. Van een georganiseerde plundering was geen sprake. Ik baseer mij hierbij op publicaties van oud-stadsarchivaris dr. J. van Roey, kenner bij uitstek van deze roerige en ingrijpende periode in de geschiedenis van de lage landen.

Naschrift C.O. van der Meij:

Pirenne heeft in zoverre gelijk dat Antwerpen in 1585 niet leed onder muitende soldaten, dit in tegenstelling tot 1576 (de Spaanse Furie) en 1583 (de Franse Furie). De Spaanse autoriteiten stelden ditmaal hun voorwaarden, die voor veel kooplieden feitelijk toch neerkwamen op kiezen of delen. Velen, met name de jonge generatie, verkozen daarom een ongunstige afloop met eventuele gewelddaden niet af te wachten en te vluchten.