Turkije speculeert over verdwijningen

De verdwijning van twee bestuurders van de pro-Koerdische HADEP-partij heeft beroering gewekt in Turkije.

Twee mensen die van de aardbodem verdwijnen, een geheime brief in een vrachtauto – het lijken elementen voor een spannend jongensboek. Maar in Turkije is het bittere ernst. Elke dag immers groeit de zorg over het lot van Serdar Tanis en Ebubekir Deniz, twee functionarissen van de pro-Koerdische HADEP-partij. Van de twee werd sinds 25 januari, na een bezoek aan de paramilitaire politie in de stad Silopi, niets meer vernomen.

,,We gaan er vanuit dat ze zijn vermoord'', zegt een medewerker van HADEP in Istanbul. ,,Het maakt deel uit van een complot om de vrede in het zuidoosten (waar sinds de arrestatie van PKK-leider Öcalan in 1999 steeds minder wordt gevochten) te verstoren.''

HADEP is niet de enige instantie die zich zorgen maakt over de twee. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg houdt zich inmiddels met de zaak bezig. En ook Asma Jahangir, speciaal rapporteur voor de VN-commissie voor de rechten van de mens heeft aangedrongen op snelle actie. ,,Een grondig onderzoek zal het vertrouwen van het volk (in de Turkse autoriteiten) herstellen'', aldus Jahangir bij een recent bezoek aan Turkije.

Maar aan dat vertrouwen ontbreekt het vooralsnog bij velen, want de autoriteiten hebben hun versie van de gebeurtenissen ten minste een keer bijgesteld. Aanvankelijk ontkende Ankara dat de twee een bezoek hadden gebracht aan het bureau van de paramilitaire politie. Toen steeds meer getuigen verklaarden dat ze daar wel degelijk waren gezien, lieten de autoriteiten weten dat Tanis en Deniz misschien wel een uur of zo door de politie waren ondervraagd, maar dat ze daarna op vrije voeten waren gesteld. Vorige week nam de affaire een nieuwe draai toen de autoriteiten lieten weten dat de twee naar een kamp van de PKK in Noord-Irak zijn gevlucht. In een vrachtauto uit Irak zou een brief zijn gevonden van een hoge PKK-functionaris, die de vlucht van de twee naar de rebellen zou bevestigen.

Aan dat verhaal nu twijfelt HADEP. ,,Die brief maakt onze verdenkingen niet minder, maar alleen maar groter'', aldus de partij in een reactie op de `vondst'. Silopi is een van de steden waar het leger zo ongeveer alles deed om HADEP tegen te werken. ,,Wij wilden daar een afdeling van de partij oprichten'', vertelt een activist. ,,Maar de gouverneur van Silopi wilde de papieren niet in ontvangst nemen. We hebben het dossier naar Diyarbakir gestuurd. Toen al zei de gouverneur tegen hen: `Ik ga jullie vermoorden'.''

De verdwijning van de twee heeft voor grote onrust gezorgd in het zuidoosten, temeer daar de zaak niet op zichzelf staat. Ook het hoofd van HADEP in Cizre is inmiddels telefonisch bedreigd. ,,Als je doorgaat met werken (voor HADEP), onderga je hetzelfde lot als je vriendjes in Silopi'', zou hij te horen hebben gekregen. En in de de provincie Bingöl werd een activist opgepakt door mannen in burgerkleding die zeiden dat ze deel uitmaakten van de `veiligheidspolitie'. De man werd in coma teruggevonden bij de plaatselijke school.

Is deze repressie toeval? Volgens vertegenwoordigers van HADEP in Istanbul maakt het allemaal deel uit van een complot tegen de vrede in het zuidoosten. ,,Je hebt types die profiteerden van de oorlog (met de PKK), bijvoorbeeld omdat ze wapens konden verkopen'', aldus een HADEP-activist. ,,Zij zijn het die nu proberen om de regio te destabiliseren.'' Daarbij zouden zij niet alleen Koerden onder vuur nemen. Volgens HADEP maakt ook de recente moord op de politiechef van de stad Diyarbakir, die ook bij Koerdische mensen erg populair was, deel uit van het `complot'. ,,In Turkije werkt het zo'', aldus een woordvoerder van HADEP in Istanbul. ,,Er zijn banden tussen de regering en de maffia. Samen regelen ze hun vuile zaakjes.''