LAATSTE BESTEMMING

Wie in het droge binnenland van Afrika vanuit de verte een zee van blauw ontwaart, rijdt af op een vluchtelingenkamp. Het blauw plastic zeil dat de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR uitdeelt, is voor vluchtelingen wat golfplaat voor een bewoner van een sloppenwijk is.

Volgens hulpverleners zijn kampen zoals die in de Balkan zijn opgezet vijfsterrenhotels vergeleken met kampen in Afrika. Bijvoorbeeld: voor 16.000 gezinnen in een vluchtelingenkamp in Eritrea zijn 1200 tenten beschikbaar. Degenen die het zonder tent moeten stellen, slapen op een bed van zeil of karton. Anderen ruimen een plekje in onder een boom of langs de bedding van een rivier. Het geld voor de meeste faciliteiten ontbreekt, echte behuizing is niet aan de orde.

Het vluchtelingenkamp Kakuma in het noordwesten van Kenia, waar 66.000 mensen wonen, werd eerder in deze krant omschreven als ,,een kruising tussen een vuilnisbelt voor plastic afval en een eindeloos strand zonder zee''. Maar Kakuma heeft de contouren van een stad gekregen. Er staan scholen, winkeltjes, bibliotheken en zelfs een ziekenhuis. Drie keer per dag is er stromend water. De bewoners zijn vrij om in en uit te lopen. Ze hebben toegang tot hulp en ze krijgen eten. Al is dat laatste een ruim begrip. Hun rantsoen bestaat uit een pan maïskorrels, een kleinere pan linzen, soja, zout en eens in de twee weken bakolie. Als het meezit.

De waardigheid van Europeanen of Palestijnen kost meer geld. De povere voorzieningen in Afrikaanse kampen worden soms gerechtvaardigd met het argument dat Afrikanen gewend zijn aan armoede. Hulpverleners werpen tegen dat een kamp met slechts een arts per 100.000 vluchtelingen ook weinig zin heeft. Voor talloze Afrikanen die er cholera of een andere besmettelijke ziekte opliepen bleek het vluchtelingenkamp de laatste bestemming. Een kamp voor Sierra-Leoonse vluchtelingen in Liberia moet het doen met een dokter ,,wiens enige hulpmiddelen bestaan uit een stethoscoop en een glimlach om je op je gemak te stellen'' aldus een BBC-journalist die er op bezoek ging. Schitterende foto's van Afrikaanse vluchtelingenkampen bestaan weer wel. De Brazaliaanse Fotograaf Sebastio Salgado heeft laten zien dat zelfs in de lukrake verzameling tenten en matten die soms voor een kamp doorgaat, nog een hartverscheurende schoonheid te ontdekken valt.