`Geen lessen geleerd van varkenspest'

Het optreden tegen mond- en klauwzeer bewijst dat er niets is geleerd van de varkenspest, vindt crisisexpert Dijsselbloem.

Minister Brinkhorst is te langzaam'', zegt Jeroen Dijsselbloem, in 1997 en 1998 lid van het crisisteam op het ministerie van Landbouw bij het bestrijding van de varkenspest. Sinds een jaar is hij Kamerlid voor de PvdA. ,,De les van de varkenspest was dat je zo vroeg mogelijk zo hard mogelijk moet ingrijpen. Naarmate de dreiging afneemt, kunt de maatregelen `afpellen'.''

Wat doet Brinkhorst niet goed?

,,Brinkhorst doet het omgekeerde: hij pelt niet af, hij stapelt maatregelen. Ze worden uitgebreid als de ziekte dichterbij komt. Als er geen mond- en klauwzeer uitbreekt, kom je daarmee goed weg. Maar het is gokwerk. Brinkhorst speculeert erop dat er geen uitbraak komt. Als je één geval vindt, kun je ervan uitgaan dat er al honderd gevallen van besmetting zijn. Het is een olievlek die zich onzichtbaar uitbreidt, onder de oppervlakte. Hij had al eerder een algeheel vervoersverbod moeten instellen.''

Een paar weken vervoersverbod voor schapen heeft nu al grote problemen opgeleverd: volle stallen en weiden. Dat is niet vol te houden.

,,Dat probleem valt in het niet bij het dierenleed als de ziekte uitbreekt. Bovendien moet je je erop voorbereiden. Je moet scenario's maken: wat doe je als bedrijven twee maanden op slot moeten, of drie maanden. Wat doe je dan om het dierenleed te beperken? Landbouw gaat ervan uit dat het vervoersverbod kort duurt, maar dat is gokwerk. Ik geloof er niets van, het duurt zo langer dan twee weken. Nu een geval in Frankrijk is ontdekt, zal de ziekte op tientallen anderen plekken worden ontdekt. Waar één geval is, zijn er meer.''

Hoe kan het dierenleed worden beperkt als de bedrijven lang op slot zitten?

,,Het is nu al laat, maar tegelijk met het vervoersverbod had een fokstop moeten worden ingesteld voor runderen en varkens. Tijdens de varkenspest moesten we met spuiten bij de biggen langs. Die waren gefokt om afgemaakt te worden. Dat is ook weer een risico van besmetting: met elke controle neemt het risico van verspreiding toe.

,,Verder hadden allang afspraken moeten worden gemaakt om het gebrek aan destructiecapaciteit op te vangen. Na de varkenspest besloten we dat er afspraken moesten komen met buitenlandse destructiebedrijven. Als je daar nu nog over moet gaan praten is het antwoord natuurlijk nee. Die contracten moet je sluiten in vredestijd. Of de ziekte uitbreekt of niet, het probleem van de destructie gaat zich hoe dan ook voordoen nu de dieren vastzitten op de bedrijven. En zijn er nu afspraken gemaakt over vrieshuizen die voorraden van straks kunnen opslaan? Dat was ook een les van de varkenspest.''

Welke les uit de varkenspest is eigenlijk wel getrokken?

,,Het preventief ruimen van verdachte bedrijven. Daar zijn we toen wisselend mee omgegaan, we deden het een paar weken niet, kregen kritiek uit de Tweede Kamer en van de Europese Commissie. Nu wordt het vroegtijdig gedaan. Maar in het algemeen vond iedereen dat er iets gedaan moest worden aan de enorme dierdichtheid en het type bedrijven. Het is verbijsterend hoe snel dat is weggezakt, ook bij bedrijven. Het verbaast me hoeveel aandacht er nu al weer uitgaat naar de economische schade van de preventieve maatregelen. Ik zou zeggen, accepteer dat maar even.''