Gebabbel op muziek

Hiphop op de didgeridoo van een New-Yorkse rapper, een readymade gedicht van Mustafa Stitou en een droogkomisch verhaal over het leven in een ruimteschip: ziedaar een greep uit het overvolle programma van een avondje Crime Jazz in Rotterdam.

Crime Jazz, een vaste zondagavond in het Nighttown Theater, is een combinatie van jazz en gesproken woord, in welke vorm dan ook, aldus organisator Deniz Alpay. ,,Dat kunnen singer-songwriters zijn, dichters, maar ook bijvoorbeeld een MC of een dj die over de muziek heenpraat.''

In oktober 1999 nam Alpay, in samenwerking met de Rotterdamse literaire Stichting Passionate en Nighttown, het initiatief voor een avond met literatuur en muziek. Daar kwam later mede-organisator Philip Powell bij, en sindsdien is Crime Jazz uitgegroeid tot een fenomeen waar het publiek al lang voor aanvang, om negen uur 's avonds, samendromt in het aanpalende café. Dat publiek oogt opvallend gevarieerd, van überhip in jaren tachtig-stijl tot spijkerbroek en T-shirt, veel hiphop-outfits, maar ook Hollandse meisjes met hoofddoekjes. Het is bovendien een publiek met ritmegevoel, zo blijkt later, dat op precies de goede beat meeklapt een zeldzaamheid in Nederland.

In het Nighttown Theater is de sfeer gecreëerd van een ouderwetse jazzclub. Er staan stoelen en tafeltjes met waxinelichtjes in gekleurde houdertjes: knus en intiem. De openingsband, Boogie Horse Electric, heeft wel affiniteit met jazz, althans, acid jazz. Maar jazz, dat kan hier ook de hiphop zijn van MC Gregor, een publieksfavoriet die oogt als een jonge Snoop Doggy Dog met bril en twee staartjes, en rapt in het Nederlands.

Of de half gesproken, half gezongen gedichten-op-triphop van Tamara. Met een zachte stem draagt ze ritmisch, haast nonchalant mompelend haar Engelstalige gedichten voor, geestig, met geluidseffecten en woordspelingen, maar emotioneel geladen. `Digital Playground', met de regel ,,Dotcom, Dot came and Dot gone'', volgt op `Murder by analysis', een fantasie over het tot pulp slaan van de aangesprokene. Ze eindigt met een jazznummer waarin een man een opsomming geeft van alle vriendinnen die hij heeft gehad, en hun tekortkomingen: ,,She told me she wanted long conversations. I told her to fuck off nobody messes with my head! Coz I'm the man. I can be my baddest self, I can.''

Gesproken woorden zijn er in de vorm van huiscolumnist Pieter Vreugdenhil, die in het verhaal `Een goed begin is een heel werk' de strijd aanbindt met een rood plakbandje dat een plastic broodzak afsluit. Dichter Mustafa Stitou vraagt zich af waarom hij ooit nog zelf gedichten zou schrijven, terwijl hij het bericht voorleest dat hij aantrof in het gratis Metro-krantje: ,,Een Zweedse man/ is doodgevroren/ nadat hij in zijn blootje/ op een sneeuwscooter/ was gevlucht/ voor brand in zijn blokhut.'' En verder is er vooral veel rap. Van hiphopgroep C-Major, van MC Gregor en van de New-Yorkse MC Baba Israel. Het gaat er gemoedelijk aan toe, met teksten als ,,blijf trouw aan jezelf, dan komt alles wel goed'' (MC Gregor). Er valt niet één bitch of ander scheldwoord. ,,I got respect'', verklaart MC Baba, en rapt: ,,Hiphop is deep, deep like religion.'' Diep, en opmerkelijk vrouwvriendelijk.

Dat laatste gaat zeker op voor de volgende editie van Crime Jazz: in het kader van de Staalkaart Girlpower van Rotterdam 2001 is er deze maand een speciale Girlpower-aflevering op de vrijdagavond, met uitsluitend vrouwelijke performers en dj's. Naast de Belgische zangeres An Pierlé zijn er optredens van onder andere Amerikaanse Queen Esther (rap-poetry), de Britse Zena Edwards (poëzie), huisband Rice, en schrijfsters Najoua Bijjir en Prue.

Crime Jazz is intussen uitgegroeid tot zo'n succes dat de avond sinds kort ook in Den Haag en Leiden wordt georganiseerd, respectievelijk op de donderdag- en vrijdagavond. Er komen steeds meer mensen bij ze streven zeker geen exclusiviteit na maar de avond in Rotterdam heeft nog steeds een heel trouw vast publiek, vertelt Alpay. ,,Er zijn mensen die elke maand weer komen. Dat is het echte Crime Jazz-gevoel.''

Volgende afleveringen van Crime Jazz: Speciale Girlpower-editie op vr 23 maart in het Nighttown Theater, Rotterdam, ƒ10. Do 29 maart Jet-Lag Lounge, Den Haag. Vr 30 maart LVC, Leiden. Informatie: info@floorfillers.nl (ook voor aspirant-performers). Websites: http://www.passionate.nl, www.nighttown.nl/, http://www.jetlag-lounge.nl/ en http://www.xs4all.nl/~lvc/