Chailly vorstelijk

Zó gewend zijn we om het kleine oeuvre van Anton Webern te associëren met zijn uitgekristalliseerde twaalftoonsmuziek, dat de uitvoering van zijn opus 1, de Passacaglia voor orkest uit 1908, meer doet denken aan een pastiche van muziek van zijn laat-romantische en vroeg-impressionistische tijdgenoten dan aan een werk van hemzelf. En toch is het werkelijk Webern, die deze hyperromantische, tussen tonaliteit en atonaliteit zwevende muziek geschreven heeft. Binnen een strakke contrapuntische vorm broeien heftige verlangens en diepe melancholie.

Lucide zetten Chailly en het Koninklijk Concertgebouworkest Weberns Passacaglia in gang, in opperste concentratie bouwend aan een immense spanningsboog naar de tumultueuze climax, die zich tenslotte weer ontlaadde in adembenemende verstilling.

Daarna deed Brahms zijn vorstelijke intrede met het altijd weer intrigerende dubbelconcert. Cellist Mischa Maisky, die voor het eerst met het Concertgebouworkest optreedt, opende de dialoog met zwierige en geëxalteerde frases, waarop violist Vadim Repin nobel en ingetogen reageerde met klassieke eenvoud en een goddelijke toon. Hoe meer Maisky zich inspande om aan alle noten van Brahms een eigenzinnige meerwaarde te verlenen, hoe kernachtiger Repin reageerde. Zo regeerde de viool met superieure integriteit over de cello, maar het orkest koos geen partij en begeleidde beide solisten met warme overgave.

Meer daad dan droom, zo interpreteerde Chailly de symfonische eersteling van Brahms, een sprong in het diepe, waarover de componist meer dan twintig jaar heeft gepiekerd. Met zijn vitale, soms bijna operateske uitvoering van deze Eerste symfonie, plaatste Chailly de schitterende noten van Brahms in de voorste gelederen van het artistieke erfgoed van de romantiek. Zo schetste hij de Eerste van Brahms als een hybridisch en opzwepend statement, waarvan de bouwstenen aan kracht hadden kunnen winnen, als Chailly wat meer aandacht aan de verborgen, innerlijke kwaliteit ervan had geschonken.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Riccardo Chailly, m.m.v. Vadim Repin (viool), Mischa Maisky (cello). Programma: Webern, Brahms. Gehoord: 14/3 Concertgebouw Amsterdam. Herh. 15,18,21,22/3. Radio 4: 18/3.