Brits schrikbeeld bij Duits spoor

Na een fikse ruzie is er toch een akkoord over sanering van Deutsche Bahn, die met de grootste crisis kampt sinds de hervorming van de Duitse spoorwegen.

De ruzie over de toekomst van de Duitse spoorwegen is voorlopig bijgelegd. Vorige week pakte Dieter Vogel, voorzitter van de raad van toezicht, plotseling zijn biezen. Daarna raakte de Duitse minister van Verkeer in de clinch met Bahn-topman Hartmut Mehdorn. Gisteren werden zij het toch eens over de strategie voor de spoorwegen en stemden de toezichthouders in met een grootscheeps saneringsplan van het management.

Hoe moet van de verliesgevende spoorwegen een gezonde concurrerende onderneming worden gemaakt, die de reizigers tevredenstelt en die naar de beurs kan. Dat is de kernvraag. Deutsche Bahn kampt met de grootste crisis sinds de hervorming van de spoorwegen in 1994 begon. Na een schuldenvrij nieuw begin en eerste bemoedigende resultaten, gleed Deutsche Bahn vorig jaar in de rode cijfers.

Het gevreesde inkomstentekort van 20 miljard tot 2004 blijkt intussen mee te vallen en zich tot 13,5 miljard te beperken. Maar de laatste maanden wordt koortsachtig gewerkt aan de sanering van het spoorwegbedrijf. Met het opheffen van stille trajecten en een verdere vermindering van personeel moet het concern weer op koers worden gebracht. De vermindering van het aantal werknemers is al sinds 1994 aan de gang. Sindsdien is het aantal werknemers afgenomen van 355.694 tot 230.000 in november vorig jaar.

Topman Mehdorn heeft er geen geheim van gemaakt dat zijn doel is bij 170.000 man uit te komen. Alleen op deze manier wil hij 3,4 miljard bezuinigen tot 2004. Maar de vakbonden doen alles om het tempo te vertragen. Wel zijn bonden en bestuur het erover eens geworden dat het keurslijf van de CAO moet worden losgelaten. Voortaan zullen arbeidsovereenkomsten per branche worden gesloten. Bij de verschillende dochterondernemingen worden dan wisselende salarissen betaald, zodat ze beter kunnen concurreren met de vele particuliere aanbieders van goederenvervoer en met het wegvervoer.

Ook wil Deutsche Bahn fors ingrijpen in het goederenverkeer. Zo zullen duizend goederenstations worden gesloten, opdat dochter Deutsche Bahn Cargo winstgevender wordt. Hoewel de transportmarkt in Duitsland groeit, is de omzet van de spoorwegen (30,3 miljard mark vorig jaar) sinds 1995 vrijwel onveranderd. Terwijl het goederenverkeer toeneemt, verliest de Bahn zelfs in dit segment.

Gisteren is besloten dat tot 2005 een bedrag van 79 miljard mark in het bedrijf wordt geïnvesteerd. Het geld wordt vooral gebruikt voor verbetering van de infrastructuur, de productiestructuur en de producten. Verbetering van de rails en modernisering van de treinstellen krijgen prioriteit. Hoewel het Deutsche Bahn gelukt is vorig jaar een voorzichtige winst te maken van 390 miljoen mark, rekent het management de komende twee jaar nog op forse verliezen, blijkt uit voorlopige cijfers. Vanaf 2004 zouden de spoorwegen in staat moeten zijn om duurzaam zwarte cijfers te schrijven.

Uit het verhitte debat of het netwerk moet worden gescheiden van de rest van het bedrijf is voorlopig de angel gehaald. Vorige week stapte Vogel op als voorzitter van de raad van toezicht op na onenigheid met Mehdorn hierover. Mehdorn is een fel tegenstander van scheiding. Vogel had zijn biezen nog niet gepakt (zijn opvolger is Preussag-chef Michael Frenzel), of ook minister Kurt Bodewig (Verkeer) pleitte afgelopen weekeinde openlijk voor een scheiding tussen netwerk en de rest van het spoorbedrijf. ,,De onafhankelijkheid van het netwerk is geen kwestie meer van of, maar eerder een kwestie van hoe'', zei Bodewig, die als hervormer geldt. Mehdorn reageerde als een gebeten hond en zei dat onder zijn leiding ,,de technologische integratie van rails en wielen niet zal worden opgegeven''.

De minister en de Bahn-topman hebben voorlopig de strijdbijl begraven. Een werkgroep zal in de herfst een voorstel doen. Over één ding zijn beiden het echter roerend eens: de mislukte privatisering van British Rail in het Verenigd Koninkrijk – met gebrekkige investeringen, slechte service, vertragingen, veel ongelukken – mag in Duitsland niet worden herhaald.