Nare jongeren lokken oudjes in hamsterkooi

In de slotscène van Remember me! luisteren we naar een sprookje. Een koning vraagt aan zijn raadsheer: `Waarom ben ik zo bang voor de dood?' De raadsheer denkt diep en praktisch na. We moeten de dood vangen, peinst hij. We bouwen een kooi en we sluiten de dood erin op.

De makers van Remember me! namen die raad ter harte. Dat wil zeggen, ze bouwden een kooi. Zo'n hamster- of witterattenkooi met in plaats van een rad een rekstok en links, bij wijze van ingang, een stalen tunneltje. En nu maar proberen de dood erin te vangen. Een stoet jonge mensen, trommelend, met ballonnen en bloemen getooid, kruipt door de tunnel naar binnen. In hun kielzog twee hoogbejaarden. De rattenvangers van Hamelen en hun prooi?

In de val zitten ze zeker, die oudjes. Zonder hulp komen zij niet van hun plaats. Wat een verschil met de jongeren, die gaan en staan waar ze willen. Maar misschien beseffen de oudjes hun situatie nog niet. Ze verbeelden zich dat ze de jeugd nog iets te vertellen hebben. De oude man houdt een toespraak: `Wij honderdjarigen...' Een echo vervormt zijn stem, alsof die reeds van gene zijde komt, en haast van gene zijde komt ook het gemummel van de oude vrouw.

Arie de Mol regisseert Remember me! voor FACT, de Rotterdamse theaterwerkplaats die sinds het negatieve advies van de Raad voor Cultuur op sterven na dood is. Toch is Remember me! geen requiem voor FACT. Al lang voor het besluit tot stopzetting van de subsidie was de voorstelling in de maak en ze zou, helaas voor FACT, waarschijnlijk ook zonder FACTS hulp tot stand zijn gekomen. Want De Mols eigen gezelschap ELS Inc. beleeft een bloeitijd, met niet altijd perfecte maar wel steeds emotionerende producties. Utopia was een poëtisch juweeltje en De zesdaagse van St. Jezus-in-'t kruis liet zien dat het deze groep niet ontbreekt aan muzikaal talent. Ook Remember me! zit vol poëzie en muziek.

Achter de kooi speelt iemand klarinet, viool, accordeon, en bovendien kan David van Aalderen zingen. Weemoedige liefdesliedjes, vals maar innig meegezongen door het oude besje. Dat klinkt sentimenteel, maar soms slaan de warme harmonieën om in kille dissonanten en dan danst dat ene jonge meisje (Aukje Bolle) niet zo lieflijk meer. Dan zie je dat zij in haar sierlijke handen een zeis houdt en dat de rekstok waarop zij schommelt een wreed aftelritme heeft.

Eenzelfde vermenging van zachtheid en hardheid vinden we in de tekst. Hier lyrisch verwoorde angst: `Die duivel, die zit daar maar te lachen.' Daar onverbiddelijke zelfhaat: `Weet jij wat ze met een oud paard doen? Dat schieten ze gewoon af.' Strijd is er tussen de oudjes – de vrouw (Heidi Arts) moest onderbroeken wassen terwijl de man (Kees Scholten) haar met een andere vent bedroog – en strijd is er tussen de generaties. Tussen snelheid en langzaamheid, tussen meedoen en achterop raken, tussen elektronisch en biologisch overleven.

Gerardjan Rijnders schreef Remember me! op verzoek van Arie de Mol en naast Rijnderiaanse homograpjes en hakkelzinnen bevat de voorstelling ook zinnen van Ekaterina Tomowa, auteur van Honderdjarigen vertellen hun leven, en van De Mol zelf. Dit eclecticisme weerspiegelt zich in de vorm: zij is deels een eigentijdse montage, deels een ouderwets circus. De oudjes worden witgeschminkt en als clowns op krukken gezet in de kooi die steeds meer op een piste gaat lijken: de geslaagde verbeelding van een tragikomische hemel- of hellevaart.

Voorstelling: Remember me! door FACT en ELS Inc. Tekst: Gerardjan Rijnders e.a. Regie: Arie de Mol. Decor: William Philips. Gezien: 9/3 Rotterdamse Schouwburg. Tournee t/m 14/4. Inl 010-4367997 of www.fact.nl.