Staat kan TPG wel creatiever verkopen

Waarom KPN vier maanden geleden niet, maar TPG nu wel?

De overheid doet de komende dagen voor zo'n 1,8 miljard gulden een pakket van bijna 8 procent van de aandelen van post- en pakjesvervoerder TPG van de hand. Vorig jaar mislukte een vergelijkbare poging om het staatsbelang in KPN te reduceren en wat geld te verdienen aan de hausse van de nieuwe economie.

De ministers lieten de belangen van KPN, dat met een uitgifte van nieuwe aandelen zelf op een kapitaalinjectie koerste, toen voorgaan. Zij wilden de markt niet verder ruïneren door zelf ook een pakketje KPN-aandelen te verkopen. Geen Kamerlid dat een vraag stelde over de verdampte miljardenopbrengsten. Of was dat geen Zalm-norm?

KPN en TPG gingen in 1994 als een Siamese tweeling naar de beurs, maar zijn twee jaar geleden gescheiden. De invloed van de overheid gaat ook verdwijnen, al houdt de staat meer greep op TPG dan op KPN.

Bij KPN is de staatsinvloed een hindernis geworden in de Europese samenklontering die volgt op de liberalisering van de markten. Op de Europese postmarkt wil de liberalisering nog niet vlotten, valt weinig te fuseren en is het staatsbelang (nog) niet politiek incorrect.

Stilstaande liberalisering heeft zelfs voordelen. Op afgeschermde markten kunnen ondernemingen en hun aandeelhouders nog aantrekkelijke rendementen behalen. Niet voor niets worden staatsbelangen altijd afgestoten voordat de liberalisering echt begint te bijten en prijsoorlogen de consument plezieren maar de belegger benauwen. Al gaat het deels om dezelfde mensen.

De timing van de verkoop van het TPG-pakket is goed, op de hielen van robuuste winstcijfers van TPG. Vorig jaar zomer was de opbrengst mooier geweest, maar toen werkte Verkeer en Waterstaat net aan de (mislukte) mobiele frequentieveiling en de KPN-verkoop.

De ministers zouden er, met deze koers, goed aan doen om meer effecten te verkopen dan gisteren is aangekondigd. Waarom mikt de overheid naast de aandelenbelegger niet ook op de nerveuze belegger die extra zekerheid wil: een lening van 2 miljard gulden met een paar procent rente die beleggers straks in aandelen TPG kunnen omwisselen. De overheid krijgt extra geld (voor onderwijs?) en zolang de lening niet is omgewisseld worden de TPG-aandelen formeel ook niet verkocht. `Verplichte' aflossing van staatsschuld wordt daarmee omzeild én de overheid houdt een dominant belang in TPG als stok achter de deur bij Europese onderhandelingen.