Rabo gevangene van het polderparadijs

De internationale expansie van Rabobank is in de ijskast gegaan; het bestuur beraadt zich. Nederland legt Rabobank vooralsnog geen windeieren.

De reus Rabobank is gevangen binnen de grenzen van Nederland. De beleggingsfondsen van Rabo-dochter Robeco schijnen gretig aftrek te vinden in Italië en de contacten tussen Rabo en de coöperatieve banken in Frankrijk en Finland worden als warm betiteld. Maar nadat de samenvoeging van enkele activiteiten met de Duitse DG Bank eind vorig jaar mislukte, is de kwakkelende internationale expansie van Rabobank echt in het slop geraakt.

,,We maken in Europa pas op de plaats. Het denken over de Europese strategie houdt natuurlijk niet op, maar u hoeft van ons dit jaar geen grote stappen te verwachten'', zei bestuursvoorzitter H. Smits gisteren bij de presentatie van de jaarcijfers over 2000. De ,,overkoepelende Europese strategie'' van Rabobank, waarbij coöperatieve banken in verschillende landen allianties sluiten, gaat voorlopig in de ijskast. De zakenbank Rabo International, het andere ijzer in het strovuurtje van de internationale expansie, wordt in de woorden van Smits ,,meaner and leaner'': van de 3.600 banen worden er 900 tot 1.000 geschrapt.

Rabobank maakt nu van de nood een deugd door haar kaarten te zetten op de Nederlandse markt, waar de bank met 9 miljoen particuliere en zakelijke klanten de grootste is. Op de hypotheekmarkt heeft Rabobank een prijzenslag ontketend om zijn leiderschap te behouden. De `virtuele bank', waar nu een miljoen klanten langs elektronische weg producten en diensten afnemen, is inmiddels de grootste Nederlandse internetbank. Het kantorennetwerk, dat door zijn relatief forse omvang lange tijd als een molensteen gold, wordt inmiddels aangeduid als de `dichtbij-bank' omdat er nog zoveel Rabokantoren zijn. Met een omvangrijke campagne moet het aantal leden worden vergroot van 550.000 tot 1,4 miljoen.

De Rabobank is een coöperatie, waarbij 400 lokale banken zijn aangesloten. De winst, die vorig jaar met 17 procent is gestegen tot 1,2 miljard euro, wordt niet uitgekeerd, maar wordt toegevoegd aan het eigen vermogen. Voor Rabobank telt dan ook geen aandeelhouderswaarde, benadrukte Smits nog maar eens: ,,Bij ons staat de klantwaarde bovenaan.'' Voor de internationale expansie is de coöperatieve structuur echter een handicap, omdat fusies en aandelenemissies niet mogelijk zijn. Rabobank heeft dan ook al lang geleden gekozen voor allianties met coöperatieve banken in andere Europese landen, zoals Crédit Agricole in Frankrijk.

De expansie komt op deze manier echter nauwelijks van de grond. De integratie van onder meer de internationale bedrijfsfinanciering met DG Bank had een doorbraak moeten worden, maar liep stuk op grote juridische en fiscale problemen en op een interne machtstrijd bij de Duitse coöperatie. Rabobank likt nu haar wonden en heeft enige tijd nodig om zich te bezinnen op de Europese strategie.

Nederland is vooralsnog een paradijs dankzij de hoogconjunctuur. De bloei van het bedrijfsleven en de hausse op de huizenmarkt hebben de bedrijven- en hypotheekleningen opgestuwd. De gedaanteverwisseling van de Raboklant van spaarder tot belegger heeft de beursorders met 40 procent aangewakkerd en daarmee de provisiebaten. ,,Er bestaan geen onrendabele klanten, alleen onrendabele bedieningsconcepten'', zei Smits over het streven om meer te verdienen aan de klant door deze een `totaalpakket' aan te bieden van bankdiensten en verzekeringen. Eenvoudige producten moeten op termijn elektronisch worden geleverd, terwijl de kantoren er zijn voor `adviesgevoelige' producten zoals polissen om het pensioengat te dichten.

Rabobank gaat ervan uit dat de winst dit jaar met 12 procent stijgt, minder fors dan vorig jaar. De marges op de hypotheekmarkt staan onder druk door de felle concurrentie, die Rabo zelf heeft aangewakkerd. De vooruitzichten voor het bedrijfsleven zijn minder uitbundig dan ze waren, terwijl de beursmalaise het beleggingsenthousiasme wel eens kan drukken. Rabobank heeft alvast een reorganisatievoorziening van 300 miljoen euro genomen om de komende jaren kosten te kunnen besparen.